Reizen (293)

 

DOOLAAR

(Door Theo Uittenbogaard)

Omdat ik het cyrillisch schrift niet machtig ben, reed ik op een researchreis in 2005, met mijn auto met Nederlands kenteken, in de buurt van de stad Чернівці́ (Chernivtsi of Chernovitz, Oekraïne) een bemodderde stadsbus achterna, die, naar ik vermoedde, richting centrum zou gaan. Dat klopte.
      Wat ik ook niet had kunnen lezen was, dat het laatste straatje naar het centrale plein, alléén voor het openbaar vervoer gereserveerd was. Dus werd ik op het plein tot stoppen gemaand door een politieagent, die onmiddellijk naast me in de auto plaatsnam, zijn handschoenen uittrok en geen woord buitenlands bleek te spreken. Hij bekeek mijn rijbewijs en autopapieren langdurig en met de grootst mogelijke achterdocht. Vervolgens stak hij een ernstig verhaal af, waarbij het woord 'politsiyi', en het universele gebaar 'in de boeien slaan' het duidelijkst was.  Toen ik hem daarop in het Nederlands vroeg of daar niets aan te doen was., fluisterde hij:  "Doolaar".  Ik trok mijn portemonnee en wilde hem een 10 dollarbiljet overhandigen. Hij pakte het niet aan, hij keek er niet eens naar, tuurde door het zijraampje belangstellend naar buiten, en wees met zijn linkerhand naar de handrem op de midden-console. Daar legde ik het dollarbiljet opgevouwen neer. Hij legde zijn diensthandschoen op het biljet. Gaf mij mijn papieren weer terug, nam zijn handschoen op, en stapte uit.
      Nadat ik, even verderop, tot grote vreugde, en verbazing, van de bejaarde receptioniste in de aardedonkere en ijskoude granitohal van het geheel gast vrije, eeuw oude habsburghotel Kiev, met een larmoyant trappenhuis, dat tot in de hemel draaide, en metershoge verveloze kamertjes, toch maar, voor een te verwaarlozen bedrag, de duurste "lyuks" had geboekt -een snoezig als een poppenhuis ingerichte mini-suite; een zitkamertje met roodpluchen fauteuiltjes, een eetkamertje met geciseleerde vitrinekast, een slaapkamertje gevuld met bed, en een badkamertje met bruin water in het bad- met uitzicht op de straat, zag ik, dat mijn politie-agent nog steeds dienst had: auto aanhouden, plaatsnemen naast de chauffeur, handschoenen uit.

 

 

Hotel Kiev, het voormalige Palace Hotel

 

 


De negen Castelli

 
  (Door Rolf Weijburg)

      San Marino, de kleine vrije nederzetting boven op de berg Titano, voelde zich, ondanks zijn formidabele strategische ligging, toch niet altijd veilig.
      Vooral de voortdurende strijd met de heersers van Rimini, de Malatesta familie, brachten veel onzekerheid. Ter verdediging werden muren gebouwd rondom San Marino cittá en verrees het kasteel Guaita bovenop de klif.


Muren


 
Een tweede ring muren kwam er in de 14e eeuw en een eeuw later werd een derde verdedigingsring noodzakelijk geacht.



Zware muren met stevige kantelen verdedigden de kleine republiek en inmiddels stonden er drie indrukwekkende kastelen bovenop de drie rotsen op de rand van monte Titano die tot ver in de omgeving San Marino’s fiere onafhankelijkheid uitstraalden.

Kastelen

De drie kastelen zijn tot op de dag van vandaag San Marino’s nationale symbool.


Negen nederzettingen


Verbond

In 1463 sloot San Marino een verbond met de Pauselijke Staten tegen de Malatesta’s. San Marino bestond toen nog slechts uit de berg Titano met daarop San Marino Cittá en de dorpen Chiesanuova,  Aquaviva (Montecerreto), Domagnano (Montelupo) en Mercatale – het huidige Borgo Maggiore.
      Toen de Malatesta’s waren verslagen schonk Paus Pius II San Marino de dorpen en kastelen van Faetano, Montegiardino en Serravalle. Later dat jaar besloot het dorp Fiorentino zich bij de republiek te voegen. Het grondgebied van het op vier na kleinste land ter wereld was toen uitgegroeid tot 61 km2 en is sindsdien niet meer veranderd.

       De dorpen zijn uiteraard tegenwoordig flink groter geworden en hier en daar zelfs  aan elkaar gegroeid. De meeste hebben hun kastelen verloren, maar de bestuurlijke verdeling van San Marino is nog altijd gebaseerd op en vernoemd naar deze oorspronkelijke negen nederzettingen.
      Deze gebieden heten geen provincies, departementen, gemeentes of zelfs districten, nee San Marino is verdeeld in negen Castelli (enkelvoud Castello), kastelen.

Castelli

In het begin van de zeventiende eeuw kwam er een nieuw verdedigingsverdrag met de Pauselijke Staten en in 1631 werd de Serenissima Repubblica di San Marino officieel door de Paus erkend en kon het  land in betrekkelijke veiligheid verder leven. Arm en agrarisch maar vrij en onafhankelijk.
      Totdat tijdens de Italiaanse Veldtocht de Fransen onder bevel van Napoleon Bonaparte zich in Italië meldden. De Fransen eisten arrestatie en uitlevering van de Bisschop van Rimini die op verdenking van misdaden tegen Frankrijk naar San Marino was gevlucht. San Marino hield diplomatiek de boot af, rekte tijd en liet de Bisschop ontsnappen.
      Het land had vrijheid en menselijkheid hoog in het vaandel en wist Bonaparte ervan te overtuigen dat het daarmee een gemeenschappelijk streven had. Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap waren immers ook de nieuwe Franse waarden. Bonaparte bleek ontvankelijk voor de heldhaftige aspiraties en de nobele waarden van de kleine republiek en uit respect en bewondering besloot hij om alle burgers van San Marino uit te sluiten van iedere belastingheffing en het land een grote hoeveelheid tarwe en vier kanonnen te schenken, die overigens nooit werden afgeleverd. Mochten de Sammarinezen daar behoefte aan hebben dan wilde de toekomstige Keizer ook nog wel wat land beschikbaar stellen zodat San Marino over een groter territorium kon beschikken.
      Dat laatste vond de republiek echter niet nodig.

Bij het Verdrag van Tolentino in 1797 garandeerde Napoleon Bonaparte officieel San Marino’s vrijheid en erkende zijn onafhankelijkheid.
      Ook bij het Congres van Wenen van 1815, waarin na Napoleon’s ondergang en na 25 jaar Europese oorlogen een vredesplan voor Europa werd opgezet en de Europese grenzen werden geherdefinieerd, werd de onafhankelijkheid van San Marino bevestigd.



Risorgimento

Het Congres van Wenen was in wezen ook het begin van de Italiaanse Unificatie, de Risorgimento. San Marino wilde onafhankelijk blijven en niet bij Italië worden gevoegd. Haar kansen waren misschien klein, maar doorslaggevend bleek het moment waarop de nobele republiek eens te meer onderdak verschafte aan vluchtelingen.
      Ditmaal niemand minder dan Giuseppe Garibaldi, één van de grote mannen achter de Italiaanse Eenwording, die in 1847 samen met een tweehonderdtal gelijkgestemden Venetië, dat tegen unificatie was, had moeten ontvluchten. In San Marino werd de groep onvoorwaardelijk opgenomen en uit dankbaarheid voor deze politiek gevoelige gastvrijheid bleef Garibaldi altijd pleiten voor San Marino’s onafhankelijkheid en kon het land buiten de Italiaanse unie blijven.  

      Vanuit onze hotelkamer in San Marino Cittá hadden we een onbelemmerd uitzicht op het Piazza Garibaldi met een kleine buste van de generaal en politicus. In bijna iedere stad in Italië is wel een Piazza Garibaldi met een Garibaldi standbeeld als eerbetoon aan de  grondlegger van de Italiaanse Eenwording.
      In San Marino staat echter een Garibaldi standbeeld  als eerbetoon aan de man die deze plek juist buiten de Italiaanse unie kon houden.

Garibaldi

Die nacht werd ik wakker van een ritmisch geluid. Het leek wel of er werd gemarcheerd. Ik keek uit het raam en zag een kleine colonne van strak stampende in het zwart geklede en bewapende mannen het kleine Garibaldi pleintje ronden.
      Het was de Sammarinese militie op oefening.
Garibaldi keek goedkeurend toe, want onafhankelijk of niet, waakzaamheid blijft altijd geboden!


 

 

Rolf Weijburg's
 A
tlas van de 25 kleinste landen in de wereld

KliHIER voor alle afleveringen

 

 

 

 



Onafhankelijk in roerig Italië

(Door Rolf Weijburg)

      San Marino, het op vier na kleinste land ter wereld, niet meer dan een flinke rots met wat heuvels eromheen, is een onafhankelijke republiek midden in het glooiende landschap van het Italiaanse Emilia-Romagna.

      Hoe kan het dat dit mini-land, terwijl in de roerige en complexe Italiaanse geschiedenis alle kleine onafhankelijke landjes in het kielzog van oorlogen, allianties en invloedsferen werden opgeslokt door uitdijende koninkrijken om uiteindelijk op te gaan in de Italiaanse Republiek, tot op de dag van vandaag zijn onafhankelijkheid heeft kunnen behouden?

Marinus

Het begon allemaal met Marinus. Deze christelijke steenhouwer uit Dalmatië was betrokken bij de door de Romeinse Keizer Diocletianus verordende bouw van de haven en stadsmuren van Rimini.
      Diocletianus voerde talloze hervormingen in om het kwijnende Romeinse Rijk nieuw leven in te blazen. Daarbij zag hij de christenen als belangrijke oorzaak van de achteruitgang van het Romeinse Rijk. Onderdeel van zijn hervormingen was dan ook de vervolging en uitroeiing van alle christenen.
      In het jaar 301 werd het Marinus in Rimini te heet onder de voeten en besloot hij de stad te ontvluchten. Hij vond uiteindelijk zijn veiligheid in isolement bovenop de moeilijk bereikbare 750 meter hoge berg Monte Titano.


Donna Felicissima

Andere vervolgde christenen voegden zich bij hem en zo ontstond langzaam een kleine vredige christelijke nederzetting boven op die berg.
      Er kwam een klooster en een kapel, er werden huizen gebouwd en na verloop van tijd, zo gaat het verhaal, werd de eigenaresse van de berg, de tot het christendom bekeerde Romeinse Donna Felicissima, dusdanig gecharmeerd van de vredig samenlevende christenen daar, dat ze besloot de berg aan de kleine gemeenschap te schenken.
      Marinus werd heilig verklaard en de nederzetting van gevluchte Christenen kreeg zijn naam: San Marino, net als het dorp van Asterix en Obelix een andersdenkende enclave in het vijandige Romeinse Rijk.


Theodotius

(San Marino in de Atlas van Blaeu)

Toen in 394 Keizer Theodotius het christendom tot staatsgodsdienst van het Romeinse Rijk verklaarde, werden de bewoners van San Marino opeens niet meer vervolgd. Hoewel daarmee de noodzaak van het zelfgekozen isolement was komen te vervallen verkozen de bewoners om in veiligheid en zonder inmenging van buitenaf op hun eigen berg te blijven wonen.
      De kleine gemeenschap breidde zich uit en in de eeuwen die volgden werd het landje steeds vaker geprezen om zijn goed georganiseerde, open en trotse samenleving.

Arengo
San Marino had geen staatshoofd maar werd geregeerd door de zogenaamde Arengo, een assemblee van hoofden van de belangrijkste families. Dat ging eeuwenlang goed maar omdat familievetes uiteindelijk steeds vaker een eerlijke gang van zaken in de weg stonden werd in 1243 de Arengo vervangen door een gekozen assemblee, de Opper en Algemene Raad. 
      Deze raad kiest iedere zes maanden naar oud Romeins gebruik twee staatshoofden –inderdaad: eerst géén staatshoofd en daarna gelijk maar twee-  de Capitani Reggenti.  
      Aanvankelijk waren deze Regenten een soort rechtsprekende magistraten maar met de jaren werden hun taken steeds symbolischer. Om tegenwoordig Regent te worden moet je Sammarinees van geboorte zijn, ouder zijn dan 25, zitting hebben in de Opper en Algemene Raad en niet de afgelopen drie jaar al eens Regent zijn geweest. 


Kamer

(De Kamer van de Opperste en Algemene Raad met een schilderij van Emilio Retrosi: “De Verschijning van San Marino aan zijn volk”)

De Arengo, de Opper en Algemene Raad en de grondwet uit 1600 zijn allemaal redenen waarom iedere Sammarinees in de overtuiging leeft dat hij of zij in de oudste republiek ter wereld woont. En misschien wel terecht.
      De grondwet is nog steeds van kracht en het twee staatshoofden-systeem, de diarchie, werkt nog onveranderd behalve dan dat (pas) in 1972 per wet geregeld werd dat ook vrouwen zich verkiesbaar konden stellen. De eerste vrouwelijke Regent trad aan in 1981 en in 2017 waren er voor het eerst twee vrouwen gezamenlijk Regent.
      Het komt uiteraard door de korte regeerperiodes eerder dan door de vrouwvriendelijkheid van de Sammarinese politiek, maar San Marino is wel het land met de meeste vrouwelijke staatshoofden ter wereld.

Regentessen

(1 april 2017, de eerste keer dat twee vrouwelijke Regenten werden geïnstalleerd, Mimma Zavoli en Vanessa d’Ambrosio (r) tevens de jongste Regent ooit (29 jaar)

 
Wordt vervolgd

 

 

Rolf Weijburg's
 A
tlas van de 25 kleinste landen in de wereld

KliHIER voor alle afleveringen

 

 



Werken tot je in slaap valt

     
      Bart van Bockstaele is een Vlaming (Brugge 1961) die inmiddels al zo’n 25 jaar in Toronto Canada woont. In het voorjaar van 2005 ben ik daar met hem een week op stap geweest. Het waren drukke tijden, want Bart had een heel programma gemaakt van dingen die we persé moesten doen.
       We wandelden door de stad, bezochten de CN-Tower, gingen diverse keren exotisch uit eten, bezochten de eilanden voor de kust, gingen naar twee honkbalwedstrijden van de Toronto Blue Jays (op mijn verzoek) en bezochten ook nog de Niagara watervallen.
      Bart zette zijn fotocamera met grote regelmaat op de automaat en vertelde ondertussen met passie over de plek, die hij had leren liefhebben. Met zo’n 2.000 foto’s vertrok ik weer naar huis. Ik stond er erg vaak op.

Chinatown

Toronto is een heel aangename stad. De grootste en in economisch opzicht belangrijkste stad van Canada.
      Divers en zeer multicultureel.
Zes miljoen inwoners, waarvan opmerkelijk genoeg iets meer dan de helft niet uit Canada komt. In Toronto worden meer dan 140 talen gesproken; er zijn bijvoorbeeld vier Chinatowns, maar ook wijken met eigen winkels, cafés en restaurants voor Koreanen, Italianen of Tamils om er maar een paar te noemen.
 
      The City of Churches heet het ook wel.

Schoonmaakrobotje
 Bart woont in een klein vrijgezellenappartement op de elfde verdieping van een flat in het centrum. Hij schrijft boeken over computers, werkt als vertaler en verricht al zijn werkzaamheden via Internet. Zijn afnemers kent hij dus niet persoonlijk. Ze komen uit de hele wereld.
      Bart gaat nooit naar bed. Hij heeft zes vierkante meter ingericht als werkruimte. Hij werkt door tot hij in slaap valt. En als hij wakker wordt gaat hij gewoon weer door.
      Regelmatig laat hij zijn schoonmaakrobotje (2005!) los. Hij houdt zoveel van zijn werk, dat hij nauwelijks de tijd neemt om rekeningen te sturen.
       Bart heeft een zeer grote belangstelling voor het Verre Oosten. Hij studeerde Chinees en Japans. Hij maakt vertalingen naar het Nederlands vanuit het Engels, Frans, Duits, Russisch, Italiaans en Japans. Een paar titels van zijn boeken: Programmeren volgens Bartjes, Snelgids Google & Co en Snelgids Thuisbioscoop.

Non-Identiteit 

De mensen in Toronto zijn vriendelijk. Ze zijn op hun eigen manier allemaal ingeburgerd.
      Als de Canadezen hier een eigen identiteit hebben is dat vooral gebaseerd op non-identiteit. Leven en laten leven en laat een ieder toch vooral zijn eigen cultuur uitdragen Dat maakt de stad juist zo uniek en veelzijdig.
      Als de inwoners al iets gemeen hebben dan is dat de manier waarop ze Toronto uitspreken.
''Toroanoh, Turrono Thorraono''.

       Dat soort variaties, waarbij het opvalt dat niemand die tweede t uitspreekt.

72 Minuten 

Als je een tocht door de stad hebt gemaakt -dat kan te voet bovengronds of zelfs ondergronds- kan je leuk eindigen in het restaurant van de opvallende CN-tower.
      Die toren is 553 meter hoog en was lange tijd het hoogste vrijstaande bouwwerk ter wereld.
In het restaurant dat 350 meter hoog ligt, kun je in 72 minuten de stad en haar wijde omgeving aan je voorbij zien trekken, want dat is de tijd die nodig is om 360 graden te draaien.


Straat beneden

 

Rogers' Centre 

Als je gedineerd hebt in het restaurant van de CN-tower moet je naar het bijbehorende Rogers Centre gaan. 
      Tot voor kort heette dat de Skydome, het stadion van de enige Canadese honkbalclub, die in de Amerikaanse Major League uitkomt: de Toronto Blue Jays.

De eilanden 

      

Vlak voor de kust van de stad ligt in het Ontario meer een aantal eilandjes. Daar kan je met een veerbootje naar toe.
      Een tocht van tien tot twaalf minuten.
Die eilanden zijn verboden voor auto’s en zijn dus rustig.
      Vrijwel overal heb je ruim uitzicht op de skyline van de stad.


Niagara watervallen 

Maar HET uitstapje is natuurlijk de Niagara watervallen.
      Aan de Canadese kant zijn ze het mooist.
De kermis met souvenirwinkels, hotels en andere attracties moet je dan maar even op de koop toe nemen.

 

Fusion-keuken

De stad heeft brede lange, vaak tochtige straten.
      Het aanbod in de winkels is enorm.
Restaurants zijn overal. Iets van een eigen Canadese keuken heb ik niet kunnen ontdekken.
      Of het zou juist de fusion-keuken moeten zijn

Ik heb deze foto aan hem voorgelegd en gevraagd waar dat ook weer was en wat er op al die schaaltjes ligt.
       Zijn antwoord:

MulRaeBang-A 

De foto is gemaakt in MulRaeBang-A, een Koreaans restaurant naast het metrostation Christie, min of meer op de noordoostelijke hoek van het kruispunt van Bloor Street West en Christie Street, het westelijke uiteinde van Koreatown.
      In Koreaanse restaurants worden er naast de hoofdgerechten traditioneel altijd bijgerechten geserveerd in kleinere en grotere schaaltjes. Voor het grootste deel zijn dat ingelegde groenten (kimchi), maar het kan gelijk wat zijn.

Jouw hoofdgerecht bestaat uit dun gesneden en gebakken rundvlees. Mijn hoofdgerecht is gebakken kimchi-met-rijst. De bijgerechten variëren voortdurend en kunnen vaak alleen door de bereider worden geïdentificeerd, maar ik zie alvast twee soorten zeewier (het groene spul), minstens een en wellicht twee soorten sojascheuten, minstens drie soorten kimchi en de Koreaanse versie van konnyaku (ik ben de Koreaanse naam vergeten, ik denk dat het lok is, maar dat is een gokje).
      Kimchi wordt algemeen beschouwd als de basis van de Koreaanse keuken. Het aantal recepten is ontelbaar. Elk gezin heeft traditioneel zijn eigen recept(en). Het is essentieel hetzelfde product als zuurkool, maar dan onvergelijkbaar anders. Kool is in principe de basis, maar dat is dan wel Koreaanse kool (hier vaak verkocht als napa of nappa), een kool die een veel minder uitgesproken koolsmaak heeft dan onze witte kool.
      Die kool wordt in kleinere of grotere stukken gesneden en gelaagd in grote vaten gelegd: kool, zout, rode peper, look en allerhande toevoegsels zoals ansjovisjes, (baby-)garnaaltjes, groene uitjes... De boel wordt afgesloten en in de grond opgeslagen om er te gisten.
      Het resultaat, de kimchi, wordt bij alle Koreaanse maaltijden geserveerd. Kool, hoewel zeker de belangrijkste groente, is overigens lang niet noodzakelijk de basis. Er kan ook in dobbelsteentjes gesneden lobok (een grote witte radijs, enigszins te vergelijken met onze rammenas), komkommer en andere groente worden gebruikt.
      Quiche ‘zou‘ zeer gezond zijn (maar ehh, Koreanen leven niet eeuwig en ze leven minder lang dan Japanners!) en onder Koreanen gaat het gerucht dat kimchi hen tegen SARS heeft beschermd. Voor de goede gezondheid zou ik het echter niet eten want bepaalde soorten zouden kankerverwekkend/kankerbevorderend kunnen zijn (wat ook allerminst is bewezen).
      Ik denk dat je het dus maar best eet omdat het lekker is, niet omdat je langer wil leven dan dokter Lecompte.


Klik HIER voor alle Ontmoetingen 

 

 


Zomer 1996

BLESSED BE THE TRUE JUDGE

Een grof internationaal schandaal

In de zomer van 1996 reed ik in een huurautootje zomaar wat over het eiland Mauritius in de Indische Oceaan. In de buurt van het plaatsje Beau Bassin zag ik ineens dit bord: -1940 Blessed be the true judge 1945-. Met een Davidster erop. Een Joods begraafplaatsje.
      Merkwaardig!
Ik ging het terrein op en daar bevonden zich 127 graven. Mensen met Duitse en Poolse namen. Ze waren allemaal -op één na- gestorven in de tweede wereldoorlog.
      Nog merkwaardiger!
Bij mijn weten was Mauritius nauwelijks betrokken geweest bij die oorlog, woonden er geen Joden met Europese namen en waren er natuurlijk geen vernietigingskampen. Een groot ongeluk of een scheepsramp kon het ook niet zijn, want alle mensen waren op verschillende data overleden.

WAAROM?

South African Jewish Board  

Bij de ingang was een jongeman, die er iets van wist. Hij was een soort beheerder. Hij kwam niet uit Mauritius maar uit Zuid-Afrika.
      Het opschrift was een vertaling uit het Hebreeuws. En de Joden waren in het begin van de oorlog naar Mauritius verscheept.

Waarom?
      Hij wist het niet. Althans: niet precies. Maar het had te maken met de Engelsen, die geweigerd hadden om de Joden in 1940 toe te laten  tot hun mandaatgeboed Palestina. Maar waarom ze dan in Mauritius waren aangekomen wist hij niet.
      Het kerkhofje was overigens mooi onderhouden en werd -zoals ergens op een bordje stond- beheerd door de South African Jewish Board.
Terug in Nederland nam ik contact op met die Board en zo kwam ik -Internet was in 1996 immers nog onderontwikkeld- achter de feiten van deze opmerkelijke geschiedenis, die een grof schandaal bleek.

ATLANTIC & PATRIA  

Keurige rijtjes  

De vluchtelingen worden niet bepaald vriendelijk ontvangen. Ze worden ondergebracht in gevangenissen en kampen en zullen er onder miserabele omstandigheden blijven tot eind augustus 1945.
      In die tussenliggende tijd zijn er 126 overleden, die dus in keurige rijtjes op dat begraafplaatsje liggen. De overlevenden kunnen terugkeren naar Europa, maar worden ook in de gelegenheid gesteld om zich in Palestina te vestigen.
      Eén vluchteling blijft op Mauritius achter.
Hij overlijdt in 1980 en ligt er ook begraven.

Verklaring

Aan Anne Frid de Vries, een Nederlander die in Israël woont heb ik gevraagd wat het opschrift ’Blessed be the true judge’ nu eigenlijk precies betekent.

Zijn antwoord.

Lokaal Kerkhof  

Het begraafplaatsje ligt direct naast een lokaal kerkhof.
      Dat ziet er dan zo uit.

 

     

 
(Eerder geplaatst januari 2009)

Klik
HIER voor alle Ontmoetingen



Subcategorieën

Domar: Noord Bangladesh