Algemeen (365)

Soekarno & de Veenkoloniën

Ik rij in Groningen en ineens is daar het bordje Hoogezand-Sappemeer. Een veenkolonie. Vroeger op de lagere school moest je dat rijtje uit het hoofd leren. Een zogenaamd stamprijtje of -lijstje. De Groningse veenkoloniën.
      Ik probeer het weer naar voren te halen, maar kom niet verder dan Veendam en Stadskanaal. Anders bijvoorbeeld dan oud-president Soekarno van Indonesië, die in een spraakmakend interview voor Brandpunt in 1967 tot verbazing van Aad van den Heuvel en Ed van Westerloo alle veenkoloniën moeiteloos oplepelde. Hij keek er zelfs ondeugend bij. Ik herinner me mijn eigen verbazing nog heel goed, toen ik dat zag.

De Veenkoloniën van zuidoost Groningen zijn:

Hoogezand-Sappemeer, Zuidbroek, Scheemda, Veendam, Wildervank, Oude Pekela, Nieuwe Pekela en Stadskanaal.

Waarom moesten wij dat rijtje uit het hoofd leren. Ik kan het ruim zestig jaar later niet bedenken. We hadden zelfs geen idee wat dat was: een Veenkolonie.
      Met onze oude kolonie Indonesië had het niets van doen. Daar was weer een ander stamprijtje voor. De eilanden ten oosten van Java; de kleine Soenda-eilanden:

Bali, Lombok, Soembawa, Soemba, Flores, Timor.
      Dat rijtje ging er veel beter in, want wij begrepen  tenminste wel wat eilanden waren.

Pramoedya Ananta Toer

Soekarno werd een paar weken na dit interview aan de kant gezet.
      Sinds die tijd is het steeds slechter gesteld met het Nederlands van de Indonesiërs.
In 1986 interviewde ik in Jakarta de grote schrijver Pramoedya Ananta Toer. Het werd een eenzijdige alleenspraak. Pram, zoals hij op Java met vertedering werd genoemd, sprak zeer behoorlijk Nederlands maar verstond mijn vragen niet, omdat zijn gehoor ernstig was aangetast. 
      Hij had veel jaren gevangen gezeten, was gemarteld en zijn boeken waren toen verboden.
Wellicht kende hij dat rijtje veenkoloniën ook nog, maar dat kon ik dus niet vragen.


Van Drs. P


Als knaapje reeds vertoonde ik symptomen

van buitensporigheid en onverstand
Tot nu toe bleef het meest bij hete dromen
Vandaag is het dan toch zover gekomen
Ik ben op reis gegaan naar Hoogezand

Nog zie ik onze oude onderwijzer.
Als hij met hese stem die plaats besprak
Hij werd dan nog gerimpelder en grijzer
Zijn gouden tand veranderde in ijzer
terwijl zijn glazen oog in tweeën brak

Het onderwerp, dat bleek wel, stond hem tegen
Maar Hoogezand behoorde bij de stof
Hij heeft het dan ook niet voor ons verzwegen
Maar zat er toch moreel wel mee verlegen
‘’Het is een veenkolonie’’, sprak hij dof

Inmiddels reisde bij de junioren
Een heimelijk geschrift van hand tot hand
Gekreukt, beduimeld, en met ezelsoren
Lectuur waaraan veel onschuld werd verloren:
’t Gemeenteraadsverslag van Hoogezand

Nu kan ik de tafrelen zelf aanschouwen
Temidden van een leuke coterie
We gaan een orgiastisch feestje bouwen
Scharlaken roes tot in het ochtendgrauwen
En alles onder ’t mom van poëzie

Ik hoorde nog een ander oord omschrijven
Als Sodom en Gomorra ongeveer
Maar laat ik het genot niet overdrijven
Ik denk ditmaal in Hoogezand te blijven
En later dan maar eens naar Sappemeer

 

 

 

Geplaatst in mei

31 mei: Ontmoetingen in de open lucht 50; De oude stenen brug, Konjic Bosnië 

30 mei: Voorstraten 98; Oudeschans Groningen 

29: Atlas van de Kleinste landen 74: Carriacou Cariben 

28 mei: ZoekPoëzie 115: Fetze Pijlman. Termunten

28 mei: Photosophieën 352: Transavia & de privacy 

27 mei: Goedemorgen 677; De vangst van de dag 

26 mei: Home From Abroad 124; Treason

26 mei: Goedemorgen 676; De eerste lijntjes cocaïine

25 mei: Ontmoetingen in de open lucht 49: De juwelietr, een Palestijn in Jordanië

24 mei: Voorstraten 97; Bad Nieuweschans Groningen 

23 mei: Goedemorgen 675; Driedubbele ontkenning

23 mei: ZoekPoëzie 114: Ida Gerhardt (4). De klokslag van Heiligerlee 

22 mei: Atlas van de kleinaste landen 73; Grenada & zijn nootmuskaat 

21 mei: Goedemorgen 674; Groeten uit Delfzijl. Zonsopgang Eemsmond

20 mei: Home From Abroad 123; Full Protection

19 mei: Ontmoetingen in de open lucht 48; De verkoopster, een New Yorkse

18 mei: ZoekPoëzie 113: Jan Kuijper. Een opgezette roerdomp

17 mei: Reizen 121; De 25 kleinste landen van de wereld; Een atlas in wording 

16 mei: Photosophieën 351: Man aan de deur

15 mei: Familie 144; Tijn is vijftien. Avonturen op Sri Lanka.  

14 mei: Ontmoetingen in de open lucht 47: Mannen aan Zee, een beeld in Esbjerg

13 mei: GEO-TRIVIA 30: Een grenskronkel tussen Zweden & Finland 

12 mei: Blogcitaten 66: Åland eilanden Finland

12 mei: Home From Abroad 122; Politics of destruction 

11 mei: Atlas van de kleinste landen 72: Grand Étang  Grenada 

10 mei: ZoekPoëzie 112: Jan Emmens. Een fort, een kanon en wat zelfspot

9 mei: Media 292; De Backhand Return van Tessel Blok

8 mei: Reportages 139; Polders, bos, molens, kreken en open water 

7 mei: Ontmoetingen in de open lucht 46: De gebogen man, een Bosniër

6 mei: Nieuwe woorden 95: Vroedmannen, domina''s en hoogleraressen 

5 mei: Blogcitaten 65; Kuifje & Tintin

5 mei: Home From Abroad 121; Hizzoner speaks  

4 mei: Reportages 67; Kamp Westerbork

2 mei: Ontmoetingen in de open lucht 45; Saeb, een Palestijnse kamelendrijver 

1 mei: Atlas van de kleinste landen 71; Saint George's Grenada

1 mei: Algemeen 324; Geplaatst in april 

 

 

 

Geplaatst in april


30 april: Media 290: De Grote Leed en Verdriet Show

29 april: Media 289; Het verschijnsel BN'er op de T.V

28 april: Home From Abroad 120; Meltdown 

27 april: Blogcitaten 64: São Miguel Azoren 

26 april: Voorstraten 96; Op stap met een ansichtkaart (herziene versie) 

25 april: Beelden 852; Een kluwentje geiten op pad

24 april: Ontmoetingen in de open lucht 44; De correspondent, eeen Amerikaanse in Holland 

24 april: Blogcitaten 63; De ''Zometeen"-zegger 

23 april: Eten & drinken 56; Zeeuwse Vlegel & het verre Bhutan 

22 april: Voorstraten 95; Arum Friesland

21 april: Home From Abroad 119; Lawsuits Galore 

20 april: Beelden 850: Een spelletje in de lucht 

19 april: Algemeen 323; Vier vriendjes & een fles azijn 

18 april: Ontmoetingen in de open lucht 43; Wapenhandelaar J, een Noor op Spitsbergen  

17 maart: Algemeen 322; Uitstervende talen 

16 april: Voorstraten 94; Tzum Friesland 

15 april: Meer Dan Een Juf 42; De verlate trouwpartij 

15 april: Goedemorgen 669; Het Rifgebied 

14 april: Home From Abroad 118; A Mafia Boss

13 april: Algemeen 321; De Amstel Gold Race

12 april: Blogcitaten 62; Drie dagen Kralingen Pop 

11 april: ZoekPoëzie 111: Jules Deelder (2)

10 april: Voorstraten 93; Achlum Friesland 

9 april: Media 285; De (on)stuitbare vooruitgang

8 april: Ontmoetingen in de open lucht 41; De Jacquet's, een familie in de Champagne 

7 april: Reportage 32; De Hel van het Noorden

7 april: Home From Abroad 117; Back to the base 

5 april: Atlas van de kleinste landen 70; Couleur Locale van Grenada 

4 april: Honkbal 115; ''YES In-DIDI"  

4 april: Meer Dan Een Juf 41; Een snorretje harsen 

3 april: Blogcitaten 61; LENTE, een schoolplaat 

2 april: Ontmoetingen in de open lucht 41: Een verliefd stel, Hollandse tieners op Sardinië  

1 april: Algemeen 319; Geplaatst in maart 

1 april: Algemeen 317; Het Wonder van Vlaanderen

 

 

 

Vier vriendjes & een fles azijn

Het was in de zomer van 1961. Ik was 16 jaar en ging voor ’t eerst met vriendjes op vakantie. Met Koos, met Henk en met Ruben.
      Op de fiets. Met twee kleine tentjes.
Wij vertrokken uit Haarlem en wisten eigenlijk van tevoren niet waar we naartoe zouden gaan. We zouden wel zien.
      En zo kon het gebeuren dat wij in de Ardennen terecht kwamen. We waren behoorlijk zwaar bepakt en de fietsen hadden niet meer dan drie versnellingen. De eerste heuvels gingen nog wel, maar het werd allengs zwaarder. Ooit hadden we wel Het Kopje van Bloemendaal beklommen, maar deze ‘’bergen’’ waren van een geheel ander kaliber. Loodzwaar was het. Ruben kwam altijd als eerste op de top. Dan volgde ik en daarna Koos.  Henk trok het vaak niet en moest regelmatig afstappen. 

      Vloeken en zuchten. Waar zijn we in ‘s hemelsnaam aan begonnen? Fietsende meisjes kwamen we niet tegen en op die campings onderweg was ook nauwelijks wat te beleven. Zin om te koken hadden we na zo'n afmattende tocht ook niet, dus we aten stokbrood met jam en kaas. We dachten  ook nog een lekkere fles wijn (vinaigre) gekocht te hebben, maar wisten niet dat het azijn was. 
      Toch zouden we ook nog naar Luxemburg, Koblenz en Keulen gaan/  Maar dat ging na hevige discussies langs de Moezel en de Rijn en niet door de Eifel. Dat zou de vriendschap niet overleefd hebben.

      Later bleek, dat we een groot deel van de route van de wielerklassieker Luik-Bastenaken-Luik gefietst hadden.
En dat was achteraf toch wel iets om trots op te zijn.

Zondag is het zover. La Doyenne. De nestor onder de wielerklassiekers, die in 1892 voor ’t eerst werd gereden.  Een prachtige koers, waar dezelfde renners zullen opstaan, die ook in de Amstel Gold Race goed waren.
      Nederlanders zie ik niet vooraan eindigen. In ’t verleden waren er drie Nederlanders, die deze koers wonnen. Twee jaar geleden Wout Poels, in 1988 Adrie van der Poel en in 1960 Ab Geldermans.

 

Een Breton van beton

     Schroeders in zijn boek  DE Wielerklassiekers:

 

 

Fries & Limburgs bijvoorbeeld

In The Independent (on-line) vond ik op advies van 't Genootschap Onze Taal een intrigerend artikel over maar liefst 2.500 talen wereldwijd, die bedreigd worden of op het punt staan te verdwijnen.
      Bij het artikel staan 25 bijdrages van ‘’native speakers’’ die allen in hun eigen taal het volgende zinnetje uitspreken: ‘’Een andere taal is een andere visie op het leven’’.
       De samenstellers benadrukken, dat u er nu naar moet luisteren voor het te laat is.


Er staan twee Nederlandse bijdrages bij. In het Fries en in het Limburgs.

Over het Limburgs wordt opgemerkt:

Speakers of this language are dispersed between the Netherlands and Germany. It shares many characteristics with German and Dutch, and is often considered a variant of either.

Over het Fries:

This West Germanic language is spoken mostly in the rural north of the Netherlands, and is said to be the most closely related language to English outside of Britain.
It has been mandatorily taught at every level of Dutch primary schools since 1980.

Bedreigd?

Er staat ook bij, dat het onbekend is hoeveel mensen er zijn, die deze talen nog spreken. Dat is een beetje onzin
      Het Fries wordt nog gesproken door 440.00 mensen (voor 350.000 is het zelfs de moedertaal) en het Limburgs door 750.000.

Zijn die talen bedreigd?
      Ik was vorige week weer eens een paar dagen in Friesland en hoorde toch vrij veel Fries om me heen. Het zal wel meevallen, dacht ik in eerste instantie. Maar dat is toch niet helemaal waar.
      Fries wordt volgens veel bronnen vooral gesproken door ouderen; de jeugd moet er over het algemeen niet zoveel van hebben. Ouders spreken onderling vaak Fries, maar praten -volgens diezelfde bronnen- meestal Nederlands tegen hun kinderen. Dat zou vooral te maken hebben met de toekomst. Kinderen, die goed het Nederlands beheersen hebben later meer kans op de arbeidsmarkt.    

Wiradjuri

Op de site van The Independent komt een taal voor met nog maar 30 sprekers: het Wiradjuri in Australië. Maar ook Wit-Russisch met 4 miljoen.
      Noordfries (Noord-Duitsland en Zuid-Denemarken) wordt nog door 10.000 mensen gesproken; Bretons 250.000, Iers 440.000.

Heel exact weten de samenstellers hoeveel mensen er in Rusland Kalmukkisch spreken: 153.602.

Het meest over de wereld verspreid is het Venetiaans. Daarvan zijn nog 3.800.000 sprekers in Italië, Kroatië en Slovenië maar ook in Brazilië en Peru.

Ga HIER naar de betreffende site van The Independent en luister naar 25 talen. Heerlijk!



Subcategorieën