Poëzie (256)

 

ZoekPoëzie; een begrip verklaard

Sinds november 2009 doe ik eraan: ZoekPoëzie. Hierin probeer ik geen gedichten te verklaren op schoolse wijze: Wat bedoelde de dichter met….? Dat moet u zelf maar uitzoeken.
      Maar soms is er kennis voor nodig om een gedicht te kunnen begrijpen. Dat kan gaan om bepaalde uitdrukkingen, om historische gebeurtenissen, geografische bepalingen, minder bekende culturen, politieke achtergronden, om mensen voor wie een gedicht geschreven is. Soms brengt een foto van een beeld of een schilderij uitkomst.

Tot nu toe zijn in ZoekPoëzie 133 gedichten verschenen. Ik krijg daar redelijk veel respons op.
      Hier zijn ze:
 

 

ZoekPoëzie 1: Slauerhoff (1)
Maneschijn te Tsingtao

ZoekPoëzie 2; Natasha Lako
De vier heldinnen van Mirdita

ZoekPoëzie 3: Ursula Krechel
Boetedagen

ZoekPoëzie 4; Hugo Claus
Voor Gerrit Kouwenaar

ZoekPoëzie 5; Jan Engelman 
En Rade

ZoekPoëzie 6; Johnny the Selfkicker
Dendermonde 63

ZoekPoëzie 7; Carlos Drummond de Andrade
De liefde, natuurlijk

ZoekPoëzie 8: James S. LaVilla-Havelin
Silver nights in Rochester

ZoekPoëzie 9; Simon de Geus 
Jeugdherinnering

ZoekPoëzie 10: C.S. Adama van Scheltema 
De Dijk

ZoekPoëzie 11: Wyslawa Szymborska
Een bewogen herbegrafenis

ZoekPoëzie 12; Drs.P 
Heen & Weer

ZoekPoëzie 13: Tan-te Pol-lie 
Voor de klei-ne-ren

Zoekpoëzie 14: Paul Rodenko
Bommen

Zoekpoëzie 15: Paul van Vliet 
Meisjes van dertien

Zoekpoëzie 16: Joan Hambidge & Elisabeth Eybers 
Bloedbanden

ZoekPoëzie 17: Marc Chagall & Blaise Cendrars
De dichter (Half vier)

ZoekPoëzie 18: Homero Aridjis
Droom in Tenochtitlán

ZoekPoëzie 19; Jan Hanlo
's Morgens

ZoekPoëzie 20; Slauerhoff (2) versus Schotman 
Benard advies

ZoekPoëzie 21; Pablo Neruda 
Een witte bungalow op Capri

ZoekPoëzie 22: David Shapiro 
Empathy for Dave Winfield

ZoekPoëzie 23: Maurice Gilliams 
Winter te Schilde

ZoekPoëzie 24: Saul van Messel
Restaurant

ZoekPoëzie 25: Jacques van Tol
De olieman heeft een Fordje opgedaan

ZoekPoëzie 26: Lucebert (1)
Hoop op Iwosyg

ZoekPoëzie 27: Sujata Bhatt
The stinking Rose

ZoekPoëzie 28: Bert Schierbeek
Remembrandt

ZoekPoëzie 29: Peter Paul Zahl
In naam van het volk

ZoekPoëzie 30; Marnix Gijsen & René de Clercq 
Mijn moeder was een heilige vrouw

ZoekPoëzie 31; Simon Vestdijk & Willem Elsschot (1)
Slachtoffer Marinus van der Lubbe

ZoekPoëzie 32; Bertus Aafjes & Han G. Hoekstra (1)
Achter de Ruit (Van Han G. Hoekstra)

ZoekPoëzie 33: K.Schippers & J.H.
The value of comma's

ZoekPoëzie 34: Denise Levertov
Misschien Geen Gedicht Maar Alles Wat Ik Zeggen Kan 
En Ik Kan Niet Zwijgen

ZoekPoëzie 35: Ben Cami
Vier uitééngereten kinderen

ZoekPoëzie 36: Jan Kal & de kale berg
Mont Ventoux

ZoekPoëzie 37; Jac. van Hattum
Modern schilderij van een Fries dorp

ZoekPoëzie 38: Martinus Nijhoff & Simon Vestdijk (2)
De ingenieur

ZoekPoëzie 39: Slauerhoff (3)
Paschen

ZoekPoëzie 40: Hans Andreus
Huizen op zwemvogelvoeten

ZoekPoëzie 41: Hans van de Waarsenburg
Berlin -1900- zoveel

ZoekPoëzie 42: Menno Wigman & J.J. Slauerhoff (4)
Kaspar Hauser

ZoekPoëzie 43; C.Buddingh'
De Specht 

ZoekPoëzie 44; Constant & Gerrit Kouwenaar
Een essaytje in dichtvorm 

ZoekPoëzie 45: Rutger Kopland
De Drentse A

ZoekPoëzie 46: Judith Kazantzis & Anna Achmatova
Muze 

ZoekPoëzie 47: J.B.Charles
De kinderen van Marcinelle 

ZoekPoëzie 48: Henk Kooijman
Dorpsbewoner

ZoekPoëzie 49: Garmt Stuiveling
Landarbeidersstaking

ZoekPoëzie 50: J.J.Slauerhoff (5)
Woninglooze

ZoekPoëzie 51: Hans Vlek
Wetenschap

ZoekPoëzie 52: Bert Voeten & Jan Talboom
The facts of life

ZoekPoëzie 53: Brigitta Boucht
Een vermoeden van zelfmoord

ZoekPoëzie 54: Bert Bakker
Begrafenis aan de Hardangerfjord

ZoekPoëzie 55: Adriaan Morriën & Willem Bilderdijk
Haarlem

ZoekPoëzie 56: Hertog Jan & Harrie Beex
Harbalorifa

ZoekPoëzie 57: Slauerhoff (6) & Tristan Corbière
Mirliton

ZoekPoëzie 58: Slauerhoff (7)
Compagnie de Mozambique

ZoekPoëzie 59: Slauerhoff (8)
Sjin Nam Po

ZoekPoëzie 60: Slauerhoff (9)
Fernando de Noronha

ZoekPoëzie 61; J.J.Slauerhoff (10)
De krantenverkooper

ZoekPoëzie 62; Yge Foppema
Ballade van de ter dood veroordeelden

ZoekPoëzie 63: E. du Perron (1)
P.P.C

ZoekPoëzie 64: H.H. ter Balkt & Wallace Stevens
Poëzie

ZoekPoëzie 65: Jean Pierre Rawie & W.B.Yeats
No second Troy

ZoekPoëzie 66: Willem Elsschot (2)
Brief

ZoekPoëzie 67: Lucebert (2)
Visser van Ma Yuan

ZoekPoëzie 68; Leo Vroman
Aan een vriend

ZoekPoëzie 69: Jef Last
Het Galgewapen 

ZoekPoëzie 70: Ed.Hoornik:
Pogrom

ZoekPoëzie 71:J.J.Slauerhoff (11) en Simon Vestdijk (3)
De afgescheiden gemeente

ZoekPoëzie 72: Jan Eijkelboom
De Giraffe

ZoekPoëzie 73: Jan Eijkelboom (2)
Aelbert Cuyp

ZoekPoëzie 74; Jozef Eyckmans
Max Reger

ZoekPoëzie 75; Wilfred Smit & The Nits
Adieu sweet Bahnhof

ZoekPoëzie 76: Paul van Ostaijen (1)
Melopee

ZoekPoëzie 77: Lucebert (3)
De zeer oude zingt:

ZoekPoëzie 78: A.C.W. Staring
Aan een' navolger

ZoekPoëzie 79: Prosper van Langendonck
Mijn hart klopt hoorbaar.....

ZoekPoëzie 80: Sybren Polet
Proloog

ZoekPoëzie 81: Willem van Iependaal
Het lied is uit

ZoekPoëzie 82: Rein Bloem
Cuenca

ZoekPoëzie 83: Onbekend; Zoete lieve Gerritje
Dat gaat naar Den Bosch toe

ZoekPoëzie 84: Koos Schuur & Tom Eyzenbach
N.N.

ZoekPoëzie 85: P.N. van Eyck
Brent bridge

ZoekPoëzie 86: Ida Gerhardt (1)
Het carillon

ZoekPoëzie 87: Luc Tournier
God wat is dit land verlaten

ZoekPoëzie 88: Almudena Guzmán
Spelletje met de plavuizen

ZoekPoëzie 89: Riekus Waskowsky
De anatomische les

ZoekPoëzie 90: J.M.W. Scheltema
Overwerk 

ZoekPoëzie 91: Martinus Nijhoff
De Vogels

ZoekPoëzie 92: Paul van Ostaijen (2)
Huldegedicht aan Singer

ZoekPoëzie 93: Sonja Prins 
Bury my heart at wounded knee

ZoekPoëzie 94: Hans Vlek (2)
Apollo en de slang

ZoekPoëzie 95: Albrecht Rodenbach
Klokke Roeland

ZoekPoëzie 96: Medbh McGuckian
Geloof/Faith

ZoekPoëzie 97: Hans Faverey
De liefste

ZoekPoëzie 98: Juliette Gréco & Jean Paul Sartre
Dans la rue des Blancs-Manteaux

ZoekPoëzie 99: René de Clerq
Dorserslied

ZoekPoëzie 100: Marnix van Gavere & José Domingo Gomez Rojas
Elegie 

ZoekPoëzie 101: I.K.Bonset
De Trom

ZoekPoëzie 102: J.J.Klant
Een eksentriek komponist

ZoekPoëzie 103: Ab Visser & Francis Jammes
Tourrettes

ZoekPoëzie 104: Han G. Hoekstra (2)
De Ceder 

ZoekPoëzie 105: Gerard den Brabander
Elle se couche

ZoekPoëzie 106: Gerrit Achterberg
Hulshorst

ZoekPoëzie 107: Ida Gerhardt (2)
Herinnering 

ZoekPoëzie 108: E. du Perron (2)
De grote dichter 

ZoekPoëzie 109: Bertolt Brecht
De oorlog is ontheiligd 

ZoekPoëzie 110: Ida Gerhardt (3)
Afscheid van Holland

ZoekPoëzie 111: Jules Deelder (2)
Prägnante Topographie des Rijnmond

ZoekPoëzie 112: Jan Emmens
Spaans tourisme

ZoekPoëzie 113; Jan Kuijper
Botaurus Stellaris

ZoekPoëzie 114: Ida Gerhardt (4)
Anno Domini 1972 

ZoekPoëzie 115: Fetze Pijlman
Termunten

ZoekPoëzie 116: Paul van Ostaijen (3)
Malheur

ZoekPoëzie 117: De Schoolmeester
De Hond

ZoekPoëzie 118: Guido Gezelle
Dien avond en die rooze
 
ZoekPoëzie 119: J.J.A. Goeverneur
Mijnheer Prikkebeen

ZoekPoëzie 120: J.J.L. ten Kate en Frederik van Eeden
Aan J.J.L. ten Kate

ZoekPoëzie 121: De Génestet
Boutade

ZoekPoëzie 122: C. Buddingh’ (2)
Pluk de dag

ZoekPoëzie 123: Nico Scheepmaker (2)
Andrej Amalrik

ZoekPoëzie 124:  F.C. Terborgh
Tajotoren Trafalgar

ZoekPoëzie 125: Willem van Iependaal (2)
Dikke Dinges R.I.P.

ZoekPoëzie 126: Alain Teister
Prijs

ZoekPoëzie  127: Herman Teirlinck
De Leekedisse

ZoekPoëzie  128: Judith Herzberg
Stadsgeluiden

ZoekPoëzie  129: Hans Faverey (2) & Klaas Dijkhoff
Een mug

ZoekPoëzie 130: Frederik van Eeden (2)
Het lied der arme klanten

ZoekPoëzie 131: Jacques Perk
Ommekeer

ZoekPoëzie 132: Jacob Hiegentlich
Ballade der lantarens

ZoekPoëzie 133: Lévi Weemoedt
Kraantje Lek

ZoekPoëzie 134: Anthonie Donker
Wenn nur ein traum das leben ist…. 

ZoekPoëzie 135: Jan-Willem Overeem
Brief uit de trein

ZoekPoëzie 136: Gerit Achterberg (3)
Fait Accompli

 

 

Bijna autobiografische malheur

Paul van Ostaijen (1896-1928; Geb. Antwerpen) schreef zijn gedicht Malheur, toen hij direct na de eerste wereldoorlog in ballingschap in Duitsland verbleef. Het was -om precies te zijn- op 20 juni 1920.
      Hij was toen in het bergdorpje Seeshaupt in Beieren. Samen met zijn vriendin Emmeke Clément en het kunstenaarsechtpaar Van Campendonk. Zij beklommen de Benediktenwand in het Karwendelgebergte. Van Ostaijen kreeg het vlak voordat zij de top zouden bereiken spaans benauwd en moest de laatste meters door zijn gezelschap naar boven worden geholpen. Het gedicht is daardoor bijna autobiografisch.


Van Paul van Ostaijen

Malheur

Warme walmstal
de heer privaatdocent K.
in de zomerfriste uit Breslau
probeert of hij bij middel van een convergerend glas
zijn sigaar Uebersee Bismarck kan aansteken

Op 2 meter van de bergtop verwijderd
valt zijn hoge hoed in de afgrond
een waardevol kledingstuk voor een privaatdocent onmisbaar
wat de heer K. begrijpt
hij probeert te vatten zijn vallende cilinder
waarbij hij zelf valt in de diepte
zijn cilinder achterna
differens weerstand van de lucht
zo gelukt het de heer K. gelijktijdig met zijn hoge hoed
de afgrond te bereiken
Ongedeerde hoge hoed R.I.P. privaatdocent K.

Men siert de baar van de arme alpetoerist
met edelweiss
De te zware rouwsluier zijner echtgenote
wordt gevat door een sneltrein
en bijgevolg ook de treurende Hintergebliebene

Alpinetragedie der dagbladen

Uebersee is een plaats in Beieren. Daar vond tijdens het bewind van Otto vos Bismarck die Zweite Reichsgründung plaats.
      Breslau lag toen nog in Duitsland. Na de tweede wereldoorlog is het Pools geworden: Wroclaw.
Het ligt in Silezië in het zuidwesten van het land.


Klik HIER voor alle ZoekPoëzie

 

Termunten; een schijn van idylle


Veilig lig je achter de dijk.
Schapen grazen over je graven.

Zo begint het sonnet Termunten van Fetze Pijlman (Rotterdam 1946).
      Termunten is een dorpje in Oost Groningen. Niet meer dan 400 inwoners. Het ligt aan de Eemsmonding.
Vanaf de dijk heb je mooie vergezichten op het water dat sterke getijdenwisselingen kent.

     
Fetze was waarschijnlijk een beetje zwaarmoedig toen hij zijn gedicht schreef. 

Een jaar is hier een dag gelijk

En:

Alleen aan drank kan men zich laven
Het menselijk volk nam al de wijk


Dorpstoegang



Via een trappetje, dat tegen de dijk aanligt en een bruggetje kan je bijvoorbeeld in het dorpje komen. Het maakt een uitermate vriendelijke indruk.
      Nostalgische muren, leuke huizen.

Termunten is een eindpunt en het zal best dat de jeugd er wegtrekt, maar als je hier wat rondstruint  wordt het bijna idyllisch.
      En het touwtje hangt nog gewoon uit de brievenbus.

 
Touwtjes

 

Ursuskerk

De oude kerk is de kern van het dorp. Gebouwd in de 13e eeuw.

Van Fetze Pijlman

Termunten

Veilig lig je achter de dijk.
Schapen grazen over je graven.
Scheepjes roesten in je haven.
Aan niets dan armoe ben je rijk.

Een jaar is hier een dag gelijk.
De schoongeboende stoepen van de braven.
Alleen aan drank kan men zich laven.
Het meeste volk nam al de wijk.

En voor hen die achterbleven:
in neonletters RABOBANK
en uit de verte AKZO-stank.

Nee, niets niets te beleven
dan dagelijks een kater,
de strop, of misschien het water.


Bank & AKZO

Anno 2018 is de RABOBANK verdwenen.
      ‘’Al heel lang’’, zegt een meneer, die hier geboren is.  

En met die stank van AKZO-Delfzijl valt het volgens hem tegenwoordig erg mee. “Dat is inderdaad wel eens erger geweest’’.


Termunterzijl


De haven ligt niet in Termunten, maar even verderop in Termunterzijl.
      Ik heb er geen roestende schepen gezien. Eén vissersboot en een paar zeiljachten.  
Vriendelijk en ingetogen allemaal.


Klik HIER voor alle ZoekPoëzie

 

 

De ‘’klokslag'' van Heiligerlee

Wij rijden op het Groningse platteland en daar staat op een ANWB-bordje Heiligerlee.
      Heiligerlee? De Slag bij Heiligerlee!
Wat weten wij van de Slag bij Heiligerlee?   
     

Wanneer was die slag en waar ging het om?
      Wij weten het eerlijk gezegd niet. Denken nog even dat het in de Romeinse tijd plaatsvond. Maar ja. Bestond Heiligerlee toen al.


Feest te Heiligerlee

We gaan ernaar toe en dan blijkt het feest.
      Vandaag exact 450 jaar geleden op 23 mei 1568 vond de Slag bij Heiligerlee plaats. Het begin van de Tachtigjarige Oorlog.

Het staat prominent aangekondigd bij het Museum Slag bij Heiligerlee, dat in het plaatsje gevestigd is. De Spanjaarden werden ‘’verpletterend’’ verslagen door het leger van Lodewijk van Nassau.
      Komend weekeinde wordt in Heiligerlee de slag nagespeeld door zo’n 500 re-enactors uit Nederland, Duitsland, Engeland, België en Tsjechië. Er wordt ook een muziektheaterstuk opgevoerd en er is een Historische Markt.


Klokkengieterij

En dan wordt er ook nog een speciale klok gegoten, want Heiligerlee is een centrum van klokkengieters.
      Recht tegenover het Slag bij Heiligerleemuseum is het Klokkengieterij museum.


Ida Gerhardt heeft daar nog eens een gedicht aan gewijd.

Anno Domini 1972

Er is te Heiligerlee een klok gegoten
en het was in de inzet van zijn stem:
of aarde en hemel samen vrede sloten;
hij zong -de wil des makers wekte hem.
En met de macht van zijn metalen mond
riep hij mij aan met name waar ik stond.
En stemmeloos heb ik het uitgestoten:
‘’Geen Holland, heeft als gij mijn hart doorwond’’.

En dan zijn we via Het Wilhelmus weer bij de Koning van Hispanje, die het verder wel kan schudden in Heiligerlee.

     

 

 Klik HIER voor alle ZoekPoëzie

 

 

 

Een opgezette Roerdomp

Ik moest laatst mijn kleinzoon Jip ophalen bij een vriendje, die woont aan de Jacob van Lennepkade in Amsterdam.
      Die panden staan aan het Van Lennepkanaal, een gracht in Oud-West halverwege Overtoom en Kinkerstraat.
Op de terugweg zeurde er iets in mijn kop. Ooit had ik een gedicht gelezen, waarin dat kanaal een voorname rol speelde.
      Het heeft even geduurd, maar ik heb ’t gevonden. Het gaat over een veertje en een opgezette roerdomp.

Van Jan Kuijper

Botaurus Stellaris

De sloot werd breder, ik was op een meer.
Riet om mij heen. Geen vogels. Hoogspanning.
In 't water zag ik hier en daar een kring
maar of ik nat werd weet ik nu niet meer.
Ik roeide. Op het water dreef een veer.
Het was een onmiskenbare aanwijzing.
Een bruine veer. In deze omgeving
leefde een vogel. 'k Wist - Ik weet het weer.

Ik weet dat het de roerdomp is geweest.
Eens heb ik hem gezien, al was hij dood.
Hij lag op 't ijs in 't Van Lennepkanaal
na vele jaren in een schoollokaal.
Ik heb hem teruggezien, ik heb gevreesd
dat ik hem zien zou, in mijn kleine boot.

Het sonnet van Jan Kuijper (Amsterdam 1947) is opgenomen in de bundel Oogleden uit 1977.
      Een roerdomp is een vogel met een bruine schutkleur, die graag in rietvelden verblijft. Een zogeheten rietreiger.

Op de site van DBNL (De Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren) vond ik een uitvoerig vraaggesprek met Jan Kuijper, waarin aandacht wordt besteed aan dit sonnet. Interviewer is Tom van Deel, een collega-dichter en geen journalist zoals uit de vraagstelling blijkt.
      Een fragment:

  

Van Deel: interpreteer het gedicht eens.

K: Er is een ikfiguur, die droomt dat hij in een roeiboot zit, die vaart in een sloot met riet aan beide zijden. Die sloot wordt breder en hij komt in een soort poel terecht. Er is hoogspanning. Dat kun je zowel psychologisch als letterlijk opvatten. Er zijn geen vogels...

Maar wel drijft er een veer op het water.

Daar knoopt de dromende ik de conclusie aan vast dat er een vogel is in de buurt en hij vraagt zich af welke vogel. Dan wordt hij wakker en hij beseft dat hij over de roerdomp heeft gedroomd, ook al wist hij dat tijdens zijn droom nog niet. Over de roerdomp namelijk, die hij tijdens zijn jeugd op het ijs in een Amsterdamse gracht heeft zien liggen. Een roerdomp die helemaal geen doodgevroren roerdomp was, maar een opgezette, afkomstig uit de natuurlijke-historiekast van een of andere lagere school. Misschien heeft deze roerdomp destijds op het ijs enige schrik aangejaagd, dat is niet zeker, maar in de droom is hij duidelijk tot iets angstaanjagends geworden en de wakkere ik neemt, terugkijkend op zijn droom, aan dat het inderdaad een soort vrees was die hem belette die roerdomp ook werkelijk in zijn droom te zien. Die roerdomp tegenover de ik in z'n kleine boot, wordt dan tot een soort symbool van iets, dat ik nu maar beter geen naam kan geven, anders wordt het al te banaal.

Doe het voor de gelegenheid maar wel.

Nou, laten we het noemen ‘het Andere’, zoals in Willem Mertens' levensspiegel.

Waarom geef je het liever geen naam? Vind je het soms een beetje sneu voor de formulering die je er in dit vers nu eenmaal voor gevonden hebt?

Natuurlijk. Als ik nou zeg: die roerdomp dat is Magere Hein...

Ook alweer beeldspraak.

...dan is toch eigenlijk de jeu eraf. Vooral ook omdat het niet helemaal waar is.

 

 Klik HIER voor alle ZoekPoëzie

 

 

 
   

 

Subcategorieën

 

Twee maal de helft en een geel strikje