Reizen (323)

 

Ontmoetingen in de (open) lucht

Als je nogal veel hebt gereisd ben je veel mensen in allerlei omstandigheden tegengekomen.
      Op 7 juli 2017 schreef ik voor ‘t eerst een stukje over zo’n ontmoeting. In een vliegtuig van Uzbekistan Airways op weg naar de hoofdstad Tasjkent van Oezbekistan.
      Daarna schreef ik met grote regelmaat over een ontmoeting. Niet alleen in de lucht, maar ook gewoon op straat, op een kantoor, een openbare ruimte.
      Soms duurde zo’n ontmoeting lang en was het intensief. Soms was het vluchtig. Maar altijd was het in mijn ogen bijzonder. Later volgde ook ‘’ontmoetingen’’ met objecten. Een beeld, een brug of zomaar een kapelletje op een berg.

      Tot nu toe verschenen 91 afleveringen. Dat zijn:   

 

Ontmoetingen in de lucht:

1. Jevgeni, een Oezbeek
2. Mira, een Zuid-Afrikaanse
3. Harald, een Noor
4. Ilse, een Vlaamse
5. Jolande, een Hollandse
6. Joe, een Samoaan
7. Nor, een Singapore-girl
8. Mariah, een Braziliaanse


Ontmoetingen in de open lucht:

1. De kapitein, een Montenegrijn
2. Salomon, een Mozambikaan
3. Meri-Tuuli, een Finse 
4. Lama Tsultrim, een Bhutanees
5. De viskoopster, een Malta-ganger
6. Marco, een Boliviaan
7. Dominee Kiss, een Hongaar in Roemenië
8. Mevr. Sobolovic, een Joegoslavische
9. Uncle Basil, een indiaan in Guyana
10: Boris, een Siberiër
11: Mr. Omar, een Soedanees
12: Arvid, een Gotlander
13: Mr. T.F. Keohane Jr.,een Yank
14: Stefan, een Tovenaar
15: De Museumdirecteur, een Mauritiaan
16: Godfrey, een Zimbabwaan
17: Bassam Abu Sharif, een Palestijn
18: De oude schilder, een Cypriotische
19: Lucky, een hond te Lesotho 
20: Mulu, een Eritreeër 
21: De dierenarts, een Belg 
22: De taxichauffeur, een Egyptenaar 
23: De uitbater, een Bosniër
24: Piia, een Estlandse 
25; De wapendrager, een kolonist op de Westbank
26: De pizzakoerier, een Geluidsliefhebber 
27: Sigurd, een IJslander 
28: De opvarende, een Helsinki-ganger
29: De luitenant-kolonel, een militair in Mozambique 
30: Stan Aerts, een veehouder in een Schierenclave
31: De Jilkiankans, een familie in Kirgizië
32: Brigita, een Letse 
33: De intrigant, een Engelsman in Griekenland
34: De kapitein, een hoerenloper in Bremen
35: Van Lap Luong, een Vietnamees in Tsjechië 
36: De aristocraat, een Spanjaard in Zuid-Soedan
37: Robert Peel, een Engelsman op Fanø
38: Svetlana, een Russin
39: De Mariakapel, een wit bouwsel in Ligurië
40: Zoltán, een Hongaar
41: Een verliefd stel; Hollandse tieners op Sardinië
42: De Jacquet's, een familie in de Champagne
43: Wapenhandelaar Johan, een Noor op Spitsbergen 
44: De correspondent, een Amerikaanse in Holland
45: Saeb, een Palestijnse kamelendrijver
46: De gebogen man, een Bosniër 
47: Mannen aan Zee, een beeld in Esbjerg
48: De verkoopster, een New Yorkse 
49: De juwelier, een Palestijn in Jordanië
50: De oude stenen brug, Konjic Bosnië 
51: De bavianenkiller, een Zimbabwaan 
52: Maysa, een Koeweitse
53: Saed Raadeh, een Palestijn in Koeweit 
54: Twaalf Lesothaanse dames 
55: Een gehandicapt jongetje in Guyana 
56: Sjuul, een Limburger op één been
57: De paraplumaker, een Bangladeshi 
58: Rokus, een Rendier
59: Jussi, een Kareliër
60: De kaartjeskoper, een Moskoviet 
61: Een Eland met Kalf
62: De poppenmaker, een Zimbabwaan
63: Een schilder te Ameland
64: Rob, een Nederlander te Mozambique
65: De ladderman, een walnotenplukker
66: Lisa, schoonmaakster te Zuid-Afrika
67: De Olievrouw, een Ligurische
68: De pijprookster, een Dinkavrouw
69: Man met hoed, een Litouwer
70: De uitbater, een Glagoliet
71: De chauffeur van Roots Removal
72: Een toerist te Tønder
73: Oud & Verbitterd; Jong & Bronstig
74: Kostas & Dimitri, Grieken te Pserimos
75: De schoonmaakster, een Noorse
76: De begraafplaatsbeheerder, een Zuid-Afrikaan te Mauritius
77: Bart, een Belg in Toronto

78: De vrijwilliger van Fort Sabina
79: Poncke Princen, Nederlander te Indonesië
80: Ger Harmsen, de Marx-Professor
81: Jaap van der Scheur, Stakingsleider
82: G.A.Wagner, oud Shell-directeur
83: Arie Kleywegt, columnist en oud T.V. directeur

 

 

Ceremonie in een theehuis

  

Dit genoeglijke tafereeltje heb ik gekocht op een markt in Tasjkent, de hoofdstad van Uzbekistan in Centraal Azië. De poppetjes zijn gemaakt van barnsteen. Twee heren en een dame in traditionele kledij. De man rechts heeft een tubeteyka op het hoofd, een hoedje versierd met cayennepepers. Dat staat voor gezondheid, kracht & vruchtbaarheid. De man in het midden heeft een doek om zijn hoofd geklemd. De vrouw links heeft het haar in een wrong.
      De mensen zijn van wat rijpere leeftijd. Zij nemen deel aan een theeceremonie.

Dit soort ceremonieën wordt overal in dit land gehouden. Dat gebeurt veelal in een theehuis, een Chai-Kanas. Meestal is het groene thee, soms zwarte. Op het plateau in het midden staat een chainik (theepot), er ligt een rond brood en in het potje zit honing. Vaak worden er ook koekjes of andere zoetigheden geserveerd.    
     
De theeceremonie is een wezenlijk onderdeel van de cultuur in Uzbekistan. Men zit op een kleed op de grond en bespreekt wat mensen overal ter wereld zoal bespreken. Er wordt geroddeld en gelachen tijdens die sessies.
De thee wordt op een traditionele manier gezet. De bladeren zitten in een kop en worden overgoten met kokend water dat in de pot zit. Dat wordt driemaal herhaald en dan pas is de thee goed.

 

 

Gezondheid, kracht & vruchtbaarheid

 

 
Fergana Vallei

Deze hoed kreeg ik van een mevrouw in Andizjan, een stad in de Fergana-Vallei in het oosten van Oezbekistan (Centraal Azië ).
      Het is een tubeteyka, een traditionele vierkante hoed, die daar door mannen gedragen wordt.
Niet alleen om ze te beschermen tegen zon of regen, maar meer omdat de hoed een diep culturele betekenis heeft.
      Een man, die naar de moskee gaat, naar een begrafenis of een huwelijk zal altijd een duppa -zoals het ook wel genoemd wordt- dragen.

Mijn exemplaar is gemaakt van satijn.
      De vier tekens boven zijn cayennepepers en staan voor gezondheid en kracht. De symbolen onder staan voor vruchtbaarheid.
Het zijn er in totaal zestien en dat betekent dat de drager het liefst zestien kinderen wil.


(Hieronder de binnenkant van de hoed)

 

 
Black Hats

De hoedjes worden niet alleen in de Fergana-Vallei gedragen, maar ook in andere delen van Oezbekistan.
      De inwoners van Karakalpakstan in het westen van het land ten zuiden van het Aralmeer worden bijvoorbeeld ook wel Black Hats genoemd.
De naam is afgeleid van het Turkse tyube, dat gewoon top betekent. In de taal van de Russische autonome republiek Tatarstan is het bekend als tubete.

Vrouwen dragen ook tubeteyka’s.
      Maar die zijn veel kleurrijker. Kinderen hebben hun eigen duppa.
Het is in Oezbekistan ondenkbaar dat een man bijvoorbeeld een vrouwenhoed zou dragen.

 


 

Een schizofrene staat


(Door Rolf Weijburg)


Na het roestbruine Arabische schiereiland was er alleen nog maar zee. Totdat we, uren later, het op acht na kleinste land ter wereld bereikten: de Islamitische Republiek der Malediven. Onder India in de Indische Oceaan..

 


Ondieptes

Reeksen eilandjes in ondieptes die door wind en stroming in onwaarschijnlijke geometrische vormen waren gekneed schoven onder ons door. Vele leken onbewoond, op andere zagen we huisjes tussen de palmen: bewoonde eilanden waarvan er - van de bijna 1200 in totaal -  zo’n tweehonderd waren in de Malediven, verspreid over een hele reeks van 26 grote atollen die over duizend kilometer lag uitgerold tot helemaal voorbij de evenaar. 
      Eilandjes geïsoleerd wankelend op de scherpe randen van koraal waarop de oceaan in fel witte brandinglijnen stukbrak. Een soort eenzame idylle straalde het uit. Onaangetast in alle tinten blauw. Ik keek mijn ogen uit, het was niet moeilijk te bedenken dat hieronder het paradijs aan ons voorbij trok.


Paradijs

De Malediven, die na ruim twee jaar onafhankelijkheid in 1968 van Sultanaat naar Republiek waren geswitcht, waren na honderden jaren sultanaat de moderniteit ingeschoven, zo was het sentiment. Nu de fragiele staat op eigen benen stond, moest er geld verdiend worden.
      De Maledivische omgeving die voor de bewoners van de eilanden alledaagse realiteit was, werd door anderen als paradijselijk gezien. Kon dat paradijs niet te gelde worden gemaakt door toeristen aan te trekken die de moeizame Maldivische economie vlot konden trekken?

We hadden de daling ingezet.


Eigen vliegtuig

Toeristische infrastructuur was er vlak na de onafhankelijkheid nauwelijks. Male’, de hoofdstad, was een slaperig dorp met bijna uitsluitend laagbouw, veel bomen en een paar hotels. Sinds 1960 was er weliswaar een vliegveld op Hulhule eiland nabij de hoofdstad, maar dat kon nauwelijks aan de toen geldende internationale standaards voldoen. Pas in 1974 kocht de Maldivische overheid een eigen vliegtuig.


Resort Hotels
Gebouwd moest er worden en dus verschenen in 1973 op enkele eilandjes zoals Kurumba en Bandos in North Male’Atol de allereerste resort-hotels. Zeer exclusieve oorden waar je je weggestopt in het vacuüm van een zorgvuldig gecultiveerd eilandparadijs kon onderdompelen in het idyllische Maledivische decor maar tegelijkertijd veilig kon worden afgeschermd van het Maledivische leven.
      Steeds meer luxe hotels, allemaal op hun eigen eilandje in hoofdzakelijk North Male’Atol, volgden in de jaren daarna en de toestroom van toeristen groeide dusdanig dat de beperkingen van het vliegveld op Hulhule Island uiteindelijk onoverkomelijk werden. In 1981 volgde dan ook een grootscheepse modernisering van de terminal en een uitbreiding van de landingsbaan zodat voortaan de grootste vliegtuigen de paradijsgangers konden afleveren.


Terminals

Die paradijsgangers hoefden nu ook niet meer uitsluitend per boot naar hun resorteilanden vervoerd te worden maar konden nu eveneens supersnel naar nieuw gebouwde eilandresorts in verre geïsoleerde atollen worden gebracht.
      Aan de achterkant van de terminal was namelijk een tweede, kleinere terminal gebouwd, waarvandaan talloze watervliegtuigjes de passagiers snel en comfortabel naar hun verre resorts zoefden.

We vlogen nu laag over zee, een resorteilandje schoot onder ons door, we maakten een flinke draai en opeens verscheen de Maldivische hoofdstad Male’ op de horizon.


Male'


Peperduur

Door grootscheepse wereldwijde marketing en reclamecampagnes begon de rest van de wereld er van overtuigd te raken dat de Malediven inderdaad het paradijs op aarde was.
      Wilde je ook in dat paradijs zijn, dan kon dat uitsluitend als je geld genoeg had om een verblijf op één van die peperdure resorteilanden te boeken. Op “gewone” eilanden verblijven was ten strengste verboden.

Dat is economisch gezien wel handig natuurlijk -  betáál er maar voor als je van ons landschap wilt genieten! - , maar het had zeker ook een andere reden.

Joachim Bloem

Eind jaren zestig, begin jaren zeventig werden de landen van zuid Azië veel bezocht door Europese, Amerikaanse en ook Australische hippies. De Hippy-trail liep van Europa via Turkije, Iran en Afghanistan naar India, Nepal en Ceylon. Langharige jongeren stonden er langs de weg te liften of hobbelden langs in bij voorkeur met bloemen beschilderde VW-busjes.
      Het gerucht van de paradijselijke Malediven bereikte mondjesmaat ook de hippies in Ceylon en India. Kleine groepjes jongeren waagden de oversteek en vonden er inderdaad een paradijs. Ze streken neer op verre eilanden waar ze de bewoners choqueerden met hun westerse vrijheden en de traditionele islamitische eilandcultuur, onbedoeld wellicht, aan hun laars lapten. Niemand greep echt in, totdat in 1977 Joachim Bloem in het paradijs verscheen.
      Joachim Bloem was een Duitse hippie die al enige tijd in Azië rondreisde en samen met zijn vriendin in de Malediven terecht was gekomen. In een hotelkamer in Male’ kregen ze ruzie. Joachim trok, misschien onder invloed van drugs, een mes en stak zijn vriendin dood.
     
Fulhadhoo



Hij werd gearresteerd en door een Islamitische rechtbank verbannen naar Fulhadhoo, een klein eilandje in één van de kleinste atollen van het land, Goidhoo Atol zo’n 150 kilometer ten noordwesten van Male’. Aanvankelijk werd de Duitser totaal genegeerd door de krap 200 inwoners, maar langzaamaan won hij hun vertrouwen, leerde hun taal en hun gebruiken, bekeerde zich tot de islam en trouwde op den duur een eilandbewoonster.

Joachim kreeg in 1983 gratie en wilde nooit meer weg.


Islam

De  affaire Joachim Bloem was de druppel die de emmer had doen overlopen: het moest maar eens afgelopen zijn met die buitenlanders die het traditionele islamitische leven op de eilanden ontwrichtten. Geen buitenlander mocht nog op enig bewoond Maledivisch eiland overnachten en alleen via gecertificeerde excursies mochten toeristen vanuit de resorteilanden voor korte duur een bezoekje brengen aan de bewoonde eilanden. De hoofdstad Male’ en het zuidelijke Addu Atol, waren de enige uitzonderingen.
      De Malediven werden zodoende een behoorlijk schizofrene staat. Enerzijds de vrome islamitische samenleving (alcoholvrij bier was van alle kaarten in Male’ geschrapt, omdat niet kon worden aangetoond dat er niet tóch nog 0,05 volumeprocent alcohol in zat), het simpele leven op de kleine geïsoleerde eilanden, het harde leven op de dhoni’s, de traditionele houten transport- en vissersboten, en de relatieve armoede.


''Water Villa"

Anderzijds is er de luxe en overdaad van de resorteilanden (tegenwoordig al bijna tweehonderd, net zo veel als er bewoonde eilanden zijn in de Malediven), waar je met moderne watervliegtuigjes of supersonische speedboten wordt heengebracht, waar je alcohol kan drinken zoveel je wil en je de meest luxe maaltijden kan nuttigen om vervolgens in je “water villa” bij het geluid van de zachtjes kabbelende lagune tussen de iedere dag verschoonde knisperende lakens als een engeltje in slaap te vallen.

Je bent immers in het paradijs.


Aankomst
Die schizofrenie bestond in 2011 nog steeds toen het British Airways vliegtuig een zachte landing maakte op Male' International Airport, tot vlak voor het water aan het einde van de baan uitrolde, omkeerde en tot stilstand kwam bij de terminal.

Een heerlijk warme vochtig tropische lucht viel als een deken over ons heen toen we de deur uit stapten en de vliegtuigtrap afliepen.

 

 

Rolf Weijburg's
 A
tlas van de 25 kleinste landen in de wereld

KliHIER voor alle afleveringen

 

 

 

 

Voorjaar 1998

De Tweede Wereld vanTasjkent 

  
 


 

 

 

 


 

 

Subcategorieën

Domar: Noord Bangladesh