Media (360)

 

Persoonlijk assistent van Mies Bouwman

(Door Theo Uittenbogaard)

Vijftig jaar geleden. Ergens in de vroege zomer van 1969, zei Tom Pauka, van wie ik, in de paar jaar daarvoor, bij de VARA-radio de fijne kneepjes van het vak 'documentaire-maken' had mogen afkijken, tegen mij:  "Mies Bouwman heeft jou nodig. De VARA-televisie wil vanaf september aanstaande elke maand een groot showprogramma op de zaterdagavond gaan uitzenden, en ze hebben nog geen idee. Misschien jij wel."  Dat leek mij wel wat. Na 'radio' glorieerde plotsklaps een carrière 'bij de televisie' aan de horizon , en dat wilde ik altijd al wel.

Ik moest me voor de breinstorm melden in Studio Concordia, een omgebouwd theater te Bussum, dat groot genoeg was voor live-tv-uitzendingen met publiek. In de kale, onttakelde ruimte trof ik VARA-baas Adri van Oorschot en het Hoofd Amusement Joop Koopman, benevens de beoogde televisie-regisseur Ben de Jong, en de coryfee Mies Bouwman. Zij was op zoek naar  een veilig heenkomen in de amusementssector,  nadat ze onder leiding van het dagblad De Telegraaf haar status van publiekslieveling had verloren vanwege haar medewerking aan het satirische VARA-tv-programma 'Zo Is Het Toevallig Ook Nog Es Een Keer", en het praatprogramma 'Mies en Scene', waardoor ze persoonlijk verantwoordelijk werd gehouden voor het aftreden van de Amsterdamse burgemeester Gijsbert van Hall.

Nadat mij was uitgelegd, dat men zocht naar de formule van een aantrekkelijk familie tv-programma op de zaterdagavond, met optredens van bekende artiesten met zang en dans en daartussendoor spelletjes, en dat gepresenteerd moest worden door Mies Bouwman, viel het min of meer stil. En er moest wel vandaag een plan op tafel komen, benadrukte de aanwezige VARA-leiding enigszins ongerust, want een paar maanden was zeer kort dag voor de productie van een groot showprogramma.

"Ja, en ik wil dat spelletje met die lopende band van Hans Joachim Kuhlenkampf" vulde Mies aan, en legde uit dat ze van dat fenomeen op de Duitse televisie had gehoord van een collega, waar  in een spelletje een deelnemer z'n geheugen werd getest, door een minuut lang allerlei artikelen op een lopende band aan zich voorbij te zien trekken, die hij dan moest zien te onthouden. 

"Dan zouden we hier in Concordia een grote show-trap kunnen laten bouwen," stelde regisseur De Jong zich alvast plastisch voor, "waar Mies onder de openingstune vanaf komt".

"En we moeten zorgen dat we VARA-leden buiten de Randstad bereiken. Meer dan bij die eerdere programma's met Mies", zei Van Oorschot. 

"Maar het moet wel inhoud hebben, niet alleen spelletjes en vermaak", zei Koopman half ernstig, half ironisch, "'Verheffing des Volks' is onze kerntaak, zogezegd."

"Waarom dan geen quiz, in plaats van losse spelletjes", stelde ik voor, "Dan gaat het inhoudelijk ergens over, je bouwt spanning op tijdens het programma, en je hebt een winnaar aan het eind". 

"Ja !", riep Mies enthousiast, "en die mag aan het eind al die spullen, die hij van de lopende band onthouden heeft, meenemen als prijs."

"Wacht even", zei ik, "hoeveel optredens van artiesten kunnen of willen jullie kwijt tijdens het programma?’’  

"Drie", dacht Van Oorschot, "meer kunnen we niet betalen".

"Dan moeten we even terugrekenen", stelde ik voor, "dat worden dus drie optredens van artiesten binnen het quiz-programma. Dat betekent dat er 4 quiz-rondes gespeeld moeten worden. Als we eindigen met één winnaar, moet de laatste, vierde en spannendste ronde gespeeld worden door de laatste twee overgebleven kandidaten. De derde quiz-ronde moet gespeeld worden tussen 4 kandidaten. De tweede ronde tussen 6. Dan moeten we dus beginnen met acht kandidaten."

"En één blijft over", herhaalde Mies haar bijdrage aan de discussie, "en die mag de spullen die hij van de lopende band heeft onthouden meenemen als prijs."

"Eén van de acht", zei de regisseur.

"Maar hoe selecteren we de quiz-kandidaten ?", vroeg het Amusementshoofd zich af, "zomaar uit het publiek lijkt me wat riskant." 

"We moeten ze vooraf selecteren. Uit het hele land", zei de VARA-baas,"waar onze leden zitten."

"Maar waaraan kunnen de kijkers zien, dat de kandidaten uit het hele land komen ?", vroeg Koopman zich af.

"We kiezen ze uit de lezers van regionale en lokale dagbladen", viel mij in, "daar zijn er heel veel van. Met een mooie spreiding: Dagblad van het Noorden. Tubantia. De Nieuwe Limburger, Zeeuwsche Courant. En, ze zijn daarmee verplicht enige kennis mee te brengen, want je kunt ze als krantenlezers vragen stellen over de actualiteit, of weetjes in het algemeen. Dus dan gaat het ook nog ergens over."

"Hoe zullen we het programma noemen ? ", vroeg Van Oorschot, die opstond omdat hij naar een andere vergadering moest.

"Eén van de Acht", zei Mies, alsof ze het zelf had bedacht.

Eén van de Acht krantenlezers in de laatste ronde : "Licht uit. Spot aan!"

Duitse T.V.

Op een zaterdag na de breinstorm reed Mies Bouwman met haar man Leen Timp, van Laren (NH) waar ze woonden, naar Enschede, omdat dat de dichtstbijzijnde plaats in Nederland was, waar Duitse televisie kon worden ontvangen, met het doel de spelletjesshow van Hans Joachim Kuhlenkampf nog eens goed te bekijken, en hoe hij dat toch deed met zijn lopende band.

*Studio Concordia bleek veel te klein voor de decors en de ambities van 'Eén van de Acht', en dus werd de grote zaal van het Kurhaus in Scheveningen, één zaterdag in de maand afgehuurd voor de live-uitzending.

In de zeer vroege ochtend werd begonnen met de bouw van het decor, het licht en de technische installatie. In de middag werd het programma gerepeteerd met Mies en stand-in kandidaten, de artiesten, en het orkest van Tony Nolte.

Vlak voor de eerste uitzending bleek, dat geen geluidsverbinding was aangelegd tussen de regiewagen voor de deur en de lichtmachinisten binnen in het Kurhaus. En die zouden precies op het juiste moment de 'cue' moeten horen, om het algemene licht op het decor te doven en tegelijkertijd een schijnwerper op de kandidaat voor de laatste vragen in te schakelen. Er was geen tijd om de verbinding alsnog aan te leggen. Het probleem werd door regisseur Ben de Jong briljant opgelost, door Mies op te dragen, die 'cue' zelf te geven tijdens de uitzending, door haar op precies het juiste moment te laten zeggen: "Licht uit. Spot aan."  Die vondst beviel, en werd elke uitzending erna herhaald. De cue "Licht uit. Spot aan" zou, in binnen- en buitenland de metafoor worden voor opgelopen spanning tegen het einde van een uitzending.

*Mij werd gevraagd de persoonlijk assistent van Mies Bouwman te worden, om haar te kalmeren voor de uitzending. Ik schreef haar introductie-teksten, en verzon vragen voor speciale gasten, en repeteerde die met haar. Als er maar geen moeilijke dingen instonden, zoals die keer in de omschrijving van een illustere gast in het programma, J.L.Heldring,  de hoofdredacteur van NRC-Handelsblad. "Wat ís dat...", vroeg Mies me, "een 'eminence-grise'?"

* 'Eén van de Acht' werd een megahit. Het programma liep altijd ver uit na de geplande eindtijd, en brak vanaf de eerste uitzending -nooit verbeterde- kijkcijferrecords. Wat natuurlijk niet zo moeilijk was in een land met slechts twee televisienetten en alleen uitzendingen in de avond. En Mies Bouwman werd in ieder geval weer warm omarmd als de publiekslieveling.

*Halverwege het tweede seizoen -1970-1971- had Mies geen behoefte meer aan mijn assistentie, zei ze, en ik kon gaan. Ben de Jong was al vervangen als regisseur van het programma, door Mies' echtgenoot Leen Timp. Achteraf bekeken, leek het erop dat het echtpaar Timp zich toen al het programma meer en meer begon toe te eigenen. Want later bleek dat Mies, -buiten medeweten van de VARA, op aanraden van, en in een één-tweetje met haar collega Rudi Carrell in Duitsland- in onderhandeling was met de Duitse publieke zender WDR. Tenslotte verkocht Mies het programma voor het toen onvoorstelbare bedrag van 10.000 DM per uitzending in Duitsland. Dat werd Rudi Carrell's nieuwe show, die ermee van 1974 tot 1979 triomfen zou vieren onder de titel 'Am Laufenden Band'.

*Mies Bouwman was de eerste in Nederland, die er in slaagde een programma-idee te verkopen aan een andere zender, door 'licentie-rechten' te claimen. Een geheel nieuw fenomeen in een tijd waar er nog geen commerciële televisie bestond, zendtijd niets kostte, breinstormen met collega's nog gezellig was, en een ideetje nog geen 'format' heette. Een ideetje dat exclusief geclaimd en wereldwijd verhandeld en te gelde bleek te kunnen worden gemaakt. Iets wat tegenwoordig in de miljoenen kan lopen.

Om 'Eén van de Acht' helemaal haar intellectueel eigendom te kunnen noemen, had Mies de formule iets veranderd, en de krantenlezers vervangen voor koppels familieleden, en heette het in de jaren erna, in de diverse internationale edities: 'The Generation Game'. Voor zover ik weet, ontving Hans Joachim Kuhlenkampf nooit een cent voor zijn bijdrage aan de succesformule. Ben en ik ook niet.

 

 

 

Trump’s Pin Cushion

(Door Hugo Kijne te Hoboken USA)

In the old west a pin cushion was a doll trappers put by the fire before they went to sleep, so that in case of a nightly attack the cushion would be hit first and not the person on watch, who would then fire his gun and wake up the others.  Yesterday William Barr was Trump’s pin cushion.  On Wednesday the president announced that the Attorney General would give a press conference before the release of the redacted Mueller report, which seemed absurd until Barr started talking and the purpose of his presser became clear.  The AG told two lies, followed by a few absurdities.  The lies were that Mueller had found no collusion between the Trump campaign and the Russians, and that the opinion of the Office of Legal Counsel that the president cannot be indicted had not affected Mueller’s conclusions.  However, the word ‘collusion’ is disavowed in the report, and Mueller found lots of nefarious election related interactions between the Trump campaign and the Russians, but had not been able to establish that there had been an agreement, and therefore a conspiracy.  The OLC opinion was the reason why Mueller had not drawn a conclusion with regards to obstruction of justice, because the president could not be charged anyway and therefore would not be able to defend himself in court.

With regards to the obstruction of justice that undeniably took place Barr got caught in the web of his own lies.  On the one hand he said that he had concluded that Trump had not obstructed justice because the White House had fully cooperated with Mueller’s probe, but on the other that the president had been frustrated because his campaign and then his White House had been under investigation since 2016, which would justify all the lies told to Mueller and the attempts to obstruct his investigation.  As one pundit put it: Trump was frustrated because his criminal campaign staffers and his criminal National Security Advisor were under criminal investigation.  One of the juicy details in the report was that Trump, after hearing that a Special Counsel had been appointed, said “I’m fucked, this is the end of my presidency,” not exactly a sign of innocence.  On top of this it was revealed that White House counsel Don McGahn, when ordered by Trump to have Mueller fired, told aides he would not participate in ‘crazy shit’ and threatened to resign.  Sarah Sanders, finally, was exposed as a liar and a major source of fake news when she had to tell Mueller that her receiving messages from FBI agents about Comey having no support in the agency was all made up.

After Barr’s press conference and the release of the report it became obvious why Trump had wanted Barr to sit by the fire for him.  Most of the initial comments were directed at discrepancies between Barr’s statement and the report, and not so much at the crimes committed by the president, who meanwhile tweeted that there had been no collusion and no obstruction of justice, accompanied by a reference to ‘Game of Thrones’ which may have revealed his ambition to turn his presidency into a modern fascist regime.

Obviously these events drove Trump’s quirky behavior with regards to the southern border out of the press.  About family separations Trump said that Obama did it, that he stopped it, but that you need it.  His plan to bus asylum seekers to sanctuary cities may very well increase the flow of immigrants, and in combination with ending financial aid to three Central American countries makes you wonder if he wants a crisis at the border for political reasons.

There were also light moments.  On one of the MSNBC shows the president’s lawyer, Jay Sekulow, said that Trump has no tolerance for people who lie, which made Nicole Wallace burst out in laughter, and while Kellyanne Conway was trumpeting Trump’s total triumph on the White House lawn her husband George called Trump a ‘cancer on the presidency’ in the Washington Post.


Ga HIER naar toe voor alle afleveringen

 

 

 

Trump’s Orbit

(Door Hugo Kijne te Hoboken USA)

From the beginning of his presidency it has been obvious that Donald Trump doesn’t tolerate being contradicted, which is the standard attitude of someone with narcissistic personality disorder who believes that he knows everything better than anybody else.  The turnover of the president’s cabinet members and aides so far allows us to identify three kinds of people who have worked or still work for him with regards to personal ethics and respect for the law.  The first kind operated both on ethical standards and with respect for the legal system.  These are the people who stayed in their positions in spite of – or rather because of – Trump’s mental instability and ignorance, to protect the country as well as they could from its fallout.  Rex Tillerson and Jim Mattis belong in this category.  The second kind operated without any ethical standards and would do anything Trump asked except breaking the law.  Jeff Sessions and Kirstjen Nielsen fit this profile.  The third kind consists of people without any ethical standards and respect for the law like Stephen Miller and Mick Mulvaney, who with their advice encourage Trump to establish a modern fascist dictatorship.  They are still in the White House.

In the next couple of weeks we’ll find out in which category William Barr and Steven Mnuchin belong.  So far the Attorney General is playing Trump’s game, keeping the Mueller report away from the general public and even from Congress, and only promising to release a heavily redacted version, in his own words ‘a first pass.’  The only ‘ethical’ standard Barr seems to respect is protecting the president at all cost and keeping the myth of Trump’s ‘complete exoneration’ alive as long as possible, but he knows that the House Judiciary Committee will subpoena the unredacted version of the report and his response will tell us if he’s still on speaking terms with the law.  The Treasury Secretary is facing a similar choice, although Mnuchin’s obligations are even clearer:  the relevant statute says that the IRS ‘shall’ provide tax returns upon a request from the House Ways and Means Committee.  The Secretary’s authority in these matters has been delegated to the Commissioner of the IRS and can only be reclaimed on 30 days’ notice.  Mnuchin’s involving himself and consulting with the Department of Justice and probably the White House is therefore already illegal and puts him in the third category.

Testifying before the Senate Judiciary Committee Barr surprised friend and foe by referring to the origins of the Mueller probe as ‘spying’ on the Trump campaign, not only repeating the false narrative Trump has peddled since his election but also throwing it at his base as fresh red meat.  In spite of a half-hearted attempt to walk his statement back it was obvious that Barr deliberately disregarded the role of FISA-judges in the approval process for FBI surveillance on behalf of a president he obeys like a trained circus elephant.

Wednesday night, when the deadline set by the House Ways and Means Committee expired, Mnuchin released a statement that he could not comply because he was still reviewing the request in consulation with the Department of Justice.  However, there is a little know article in the statute that says that any government employee who does not follow the tax law can be fined up to $10,000 and emprisoned for up to five years.

We may soon see Mnuchin comply with the request, not because he respects the law but because he fears for his freedom, which will undoubtedly lead to his being fired by the president.  Barr is rapidly sliding into the third category, and it is to be expected that from now on only people without ethical standards and respect for the law will work for Trump.


Ga HIER naar toe voor alle afleveringen

 

 

‘Completely Exonerated’

(Door Hugo Kijne te Hoboken USA)

Something is rattling the president and causing his behavior to become even more erratic than his default mode of mental instability warrants.  This week he cut all financial aid to El Salvador, Guatemala and Honduras, against the advice of experts who argued that it will bring only more asylum seekers to the southern border.  Subsequently he threatened to close that entire border, in spite of the serious damage that would do to the US economy, and he complained that Puerto Rico, a US territory but referred to as ‘that country’ by a White House spokesperson, had received far too much aid after Hurricane Maria, according to Trump $91 billion while the real number is $11 billion.   In a speech at a fundraiser the president said that he loved Germany because his father was born there, apparently no longer aware of the fact that Fred Trump was born in the Bronx, and in a Q&A with the White House press corps he tried to talk about the ‘origins’ of the Mueller investigation, but twice misspoke and referred to the ‘oranges’ of the probe, making even the most long-faced correspondents chuckle and getting multiple replays on the political talk shows.

There were plenty of reasons for the president to be discombobulated: Attorney General William Barr’s refusal to make the full, unredacted Mueller report available to Congress is beginning to look more and more like a white-wash and forced the House Judiciary Committee to authorize its chairman to subpoena the report.  And while Trump was also back-peddling on his generous promise that the whole report would be made public members of Mueller’s team indirectly informed the New York Times that Barr had failed to adequately portray the findings of their inquiry, which were more troubling for Trump than the AG had indicated.  It was the first time tension between Barr and the Special Counsel’s office was aired publicly, and if the Justice Department and the White House were trying to pull off the mother of all cover-ups by letting the narrative that the president had been completely exonerated take hold before more damaging information would become available they have failed already, because only 29% of the population, even less than Trump’s 33% base, believes in his innocence, 40% does not, and 31% still doesn’t know what to think.

Adding to the president’s discomfort was the information from a whistle blower in the White House Personnel Security Office that at least 25 staffers – Jared Kushner among them – received security clearances that were initially denied because of concerns about potential blackmail, foreign influence, conflicts of interest, questionable or criminal conduct, financial issues and drug abuse.  The House Oversight Committee authorized a subpoena for Carl Kline, the official who had played a key role in reversing security clearance decisions.

To make a bad week even worse for Trump the chairman of the House Ways and Means Committee asked the IRS to release the president’s tax returns for the last six years to him by April 10th.  By law the committee is entitled to this information but it is to be expected that a subpoena and then a lengthy court battle will follow the request, drawing Treasury Secretary Mnuchin into a fight with the House.  Trump meanwhile insists that his returns are still under audit.

Unexpectedly the president announced that he would not develop a health care plan before November 2020, making it the number one election issue, and today he travels to California to unveil a plaque with his name on it on a new section of the wall.  The construction of that section was approved by Obama, whose name should therefore have been on that plaque.


Ga HIER naar toe voor alle afleveringen



 

Programmamakers in wording

Ik vond een aantal oude mappen, die in één doos zaten. Mappen met gegevens van stagiaires. Het waren er 72. 
Bij vrijwel al die mensen heb ik nog beeld. Ik was bijna altijd eindredacteur van programma’s en dan vielen die stagiaires direct of indirect onder mij.

      Er was zeer veel belangstelling voor stageplaatsen bij de VPRO. We hadden het maar voor het uitkiezen.
Natuurlijk studenten van de diverse journalistieke opleidingen (HBO & Universitair) , maar er was ook interesse uit allerlei andere studierichtingen.
       De meeste stagiaires kwamen voor drie maanden, maar er waren ook zogeheten snuffelstages, die vaak niet langer dan een week duurden.
Er zaten vaak goede studenten tussen. Mensen die ik nog regelmatig in kranten tegen kom, op de radio hoor of op de televisie zie.
        Maar de meesten zijn uit ''mijn'' zicht verdwenen. 

Niet altijd liep zo’n stage goed af.
     
Er zaten soms studenten tussen zonder enige aanleg voor dit vak.
Over zo’n geval schreef ik -het was 1986- eens een stukje in de VPRO-Gids.

En voor de jongeren onder ons:
     
Het Gebouw was een radioprogramma van de VPRO, dat van oktober 1984 tot oktober 1993 iedere vrijdag van ‘s ochtends zeven tot ‘s middags half vijf werd uitgezonden. En een telex-boodschap was een zeer ouderwets soort E-mail.

 

 

 Eerder geplaatst september 2012)

 Klik HIER voor alle Ontmoetingen

Subcategorieën