Details

Hoofdcategorie: Reizen (518)

Categorie: Reizen

Gepubliceerd: 13 mei 2009

Een grensfascinatie

Het is nog net geen obsessie, maar al vrijwel mijn inmiddels vrij lange leven heb ik een fascinatie voor grenzen. Je hebt fysieke en psychische grenzen, morele en ethische.
      Maar mij gaat het vooral om geografische grenzen. Als ergens een grens opdoemt wil ik er over.

Waarom?

Geen idee eigenlijk. Want grenzen zijn soms natuurlijk -een rivier bijvoorbeeld- maar vaker is het een min of meer willekeurig getrokken lijn. Een lijn bovendien die in de geschiedenis lang niet altijd dezelfde is.
      Europa bijvoorbeeld telde na de tweede wereldoorlog 29 onafhankelijke landen. Nu zijn dat er volgens mijn berekening 50. Ga maar na hoeveel grenzen hier bij gekomen zijn.

Bovendien kun je ook in een land een grens over. Een ‘gevoelsgrens’. Vooral als zo’n land eilanden heeft.
      Naar mijn gevoel ga je een grens over als je met de boot bijvoorbeeld van het vasteland van Italië naar Sardinië vaart.
Sterker: als je van Den Helder naar Texel vaart heb ik dat al.
      Als je daarentegen van bijvoorbeeld Lissabon naar de Azoren of van Tromsø in Noorwegen naar Spitsbergen vliegt heb ik dat gevoel weer niet. En al helemaal niet als je vliegt van Europa naar de V.S.

Altijd bij boten; nooit met vliegtuigen.
      Ik denk dat die laatsten te hard gaan; te hoog vliegen.

Er blijken veel meer mensen te zijn met een fascinatie voor grenzen. Er zijn ook reisschrijvers waarin steeds weer grenzen terugkomen.
      De Italiaanse cultuurfilosoof en schrijver Claudio Magris is daar één van de bekendste voorbeelden van. Hij noemt zichzelf een grensschrijver en definieert de grens in ‘Aan de andere kant’ als volgt:

‘Elke grens heeft met onzekerheid en behoefte aan zekerheid van doen; de grens is een noodzaak, want zonder grens oftewel zonder onderscheid is er geen identiteit; is er geen vorm, geen individualiteit.

De grens zet een werkelijkheid, maakt omtrekken en karaktertrekken en vormt de individualiteit, de persoonlijke en de collectieve, de existentiële en de culturele.

Grens is vorm en dus ook kunst‘.

Ik heb ‘t even op een rijtje gezet. Welke (gevoels)-grenzen ben ik over land of over water gepasseerd? (Inclusief grenzen van niet meer bestaande landen)

Daar gaat ’ie:

AFRIKA

Egypte- Soedan (boot: Aswan-Wadi Halfa)
Soedan-Zuid Soedan
Zimbabwe- Botswana
Botswana- Namibië
Namibië- Botswana
Botswana- Zambia (boot: Kazangula)
Zambia- Zimbabwe
Zuid Afrika- Lesotho
Lesotho- Zuid-Afrika

NOORD-AMERIKA
Canada: (boot Toronto- Ward eiland v.v)

OCEANIË
Zuidereiland Nieuw-Zeeland- Noordereiland (Boot: Picton-Wellington)

ZUID-AMERIKA
Guyana: boot: Parika- Aurora- Charity- Santa Rosa v.v.

AZIË
Istanbul (Europa)- Istanbul (Azië)
Turkije- Irak
Irak- Koeweit
Oezbekistan- Kirgizië
Kirgizië- Oezbekistan
Bangladesh- India
India- Bangladesh
HongKong- China
China- HongKong.
Singapore-Japan (boot: Singapore-Kobe)
Israël- Palestina (Westbank)
Palestina (Westbank)- Israël
Palestina-Jordanië (Allenby-bridge)
Jordanië (Allenby-bridge)- Palestina
Israël- Palestina (Gaza)
Palestina (Gaza)- Israël
Israël- Syrië (Golan)
Syrië (Golan)- Israël
Israël-Egypte (Sinaï )
Egypte (Sinaï )- Israël

EUROPA

Andorra- Frankrijk
Andorra- Spanje

België- Duitsland
België- Frankrijk
België- Luxemburg
België- Nederland

Bosnië - Kroatië

Bulgarije- Turkije

Cyprus- Noord-Cyprus (Nicosia)
Cyprus- Noord Cyprus (boot: Larnaca- Famagusta)

DDR- West-Duitsland
DDR-Polen

Denemarken- Duitsland
Denemarken- Duitsland (boot: Rødbyhaven- Puttgarden))
Denemarken- Zweden
Denemarken- Zweden (boot: Frederikshaven-Göteborg))
Denemarken- Zweden (boot: Helsingör-Helsinborg)
Denemarken: (boot: Fyn-Als)
Denemarken: (boot: Sjaelland-Fyn v.v.)

Duitsland- België
Duitsland- Denemarken
Duitsland- Denemarken (boot: Puttgarden-Rødbyhaven)
Duitsland- Finland (boot: Rostock- Hanko)
Duitsland- Finland (boot: Travemünde- Helsinki)
Duitsland- Frankrijk
Duitsland- Luxemburg
Duitsland- Nederland
Duitsland- Oostenrijk
Duitsland- Polen
Duitsland- Tsjechië
Duitsland- Tsjechoslowakije
Duitsland- Zwitserland
Duitsland: (Boot: Neuharlingersiel- Spiekeroog v.v.)

Engeland- Nederland (boot: Sheerness- Vlissingen)
Engeland- Wales

Estland- Letland
Estland- Finland (Boot: Tallinn- Helsinki)

Finland- Duitsland (boot: Helsinki- Travemünde)
Finland- Duitsland (boot; Hanko- Rostock)
Finland- Zweden (boot: Turku- Stockholm)
Finland- Zweden (boot: Eckerö Åland- Grisslehamn-)

Frankrijk- Andorra
Frankrijk -België
Frankrijk- Duitsland
Frankrijk- Italië
Frankrijk- Luxemburg
Frankrijk- Monaco
Frankrijk- Spanje
Frankrijk- Zwitserland

Griekenland- Joegoslavië
Griekenland- Turkije (boot: Pserimos- Bodrum- Kas)
Griekenland: (boot: Athene- Kythnos- Paros- Amorgos- Pserimos)
Griekenland- (boot: Athene-Hydra v.v.)

Hongarije-Kroatië
Hongarije- Roemenië
Hongarije- Servië
Hongarije- Slovenië

Italië - Frankrijk
Italië - Oostenrijk
Italië- Joegoslavië
Italië - Zwitserland
Italië - Sardinië (boot: Livorno-Golfo Aranci v.v.)
Italië - Vaticaanstad

Joegoslavië- Bulgarije
Joegoslavië- Griekenland
Joegoslavië- Hongarije
Joegoslavië- Italië
Joegoslavië- Oostenrijk
Joegoslavië- (boot: Zadar-Dugi Otok v.v.)

Krajina-  Kroatië

Kroatië- Bosnië
Kroatië- Krajina
Kroatië- Hongarije
Kroatië- Montenegro
Kroatië- Servië
Kroatië- Slovenië

Letland- Estland
Letland- Litouwen

Liechtenstein- Zwitserland

Litouwen- Letland
Litouwen- Duitsland (boot: Klaipeda- Kiel)

Luxemburg- België
Luxemburg- Duitsland
Luxemburg- Frankrijk

Monaco- Frankrijk

Montenegro-Bosnië
Montenegro-Kroatië

Nederland- België
Nederland- Duitsland
Nederland- Engeland (boot: Vlissingen-Sheerness)
Nederland:
Boot: Den Helder- Razende Bol v.v.
Boot: Den Helder Texel v.v.
Boot: Harlingen- Vlieland v.v.
Boot: Harlingen- Terschelling v.v.
Boot: Vlieland-Terschelling-Harlingen
Boot: Holwerd- Ameland v.v.
Boot: Lauwersoog- Schiermonnikoog v.v.
Boot: Nieuwendijk- Tiengemeten v.v.
Boot: Kruiningen-Perkpolder v.v.
Boot: Vlissingen-Breskens v.v.

Noord Cyprus- Turkije ( boot: Famagusta- Iskenderun)
Noord Cyprus- Cyprus

Noorwegen- Denemarken (boot: Larvik-Frederikshaven)
Noorwegen- Zweden

Oostenrijk- Duitsland
Oostenrijk- Hongarije
Oostenrijk- Italië
Oostenrijk- Joegoslavië
Oostenrijk- Liechtenstein
Oostenrijk- Slovenië 
Oostenrijk- Zwitserland

Polen- Litouwen

Portugal- Spanje

Roemenië- Joegoslavië

Servië - Bosnië
Servië - Hongarije
Servië- Krajina
Servië - Kroatië

Slovenië- Hongarije 
Slovenië - Oostenrijk
Slovenië- Kroatië

Spanje- Andorra
Spanje- Frankrijk
Spanje- Portugal

Turkije- Cyprus (boot: Kas- Larnaca)

Tsjechië - Slowakije

Tsjechoslowakije- Duitsland

Vaticaanstad- Italië

Wales- Engeland

West-Duitsland- DDR

Zweden- Åland eilanden; Finland (boot: Grisslehamn-Eckerö )
Zweden- Denemarken
Zweden- Denemarken (boot: Helsinborg- Helsingör)
Zweden- Finland (boot: Stockholm-Turku)
Zweden- Noorwegen

Zwitserland- Duitsland
Zwitserland- Frankrijk
Zwitserland- Italië
Zwitserland- Oostenrijk

Zie ook Audio (3): Grensincidenten

Details

Hoofdcategorie: Reizen (518)

Categorie: Reizen

Gepubliceerd: 20 februari 2009

Voorjaar 1995

Vladimir Vyssotski; de Russische volksheld

 
Als u nog nooit van Vladimir Vyssotski heeft gehoord, luister dan eerst eens naar hem: HIER
       Die dynamiek, dat temperament, die geteisterde hartverscheurende stem!
      Toen ik dat voor ’t eerst hoorde voelde ik het tot diep in mijn ruggenmerg.
Met die man moest iets aan de hand zijn!Dit was dus het fenomeen Vladimir Vyssotski, gevierd acteur maar een nog groter zanger en tekstdichter.

Ruslands grootste volksheld, die onder het benauwde en totalitaire Breznjev-regime in de Sovjet-Unie dissidente teksten maakte, maar nooit werd vervolgd omdat hij te populair was.

Drank- en drugsmisbruik  

Hij overleed op 25 juli 1980.
      Hartstilstand.
Veroorzaakt door overmatig drank- en drugsmisbruik.
      Hij was pas 42.
Vladimir Vyssotski -ook wel liefkozend Volodia genoemd- werd tegen alle regels in begraven op het Vagankovo kerkhof aan de rand van het centrum van Moskou. Er was naar schatting een half miljoen mensen.
      Nu is zijn graf een bedevaartsplek waar Russen uit alle delen van de voormalige Sovjet-Unie in alle rust vooral op zondag bijeenkomen.

Vyssotski maakte zo’n 700 songteksten. Daarvan werden er in de Sovjet-Unie maar vijf op een 45-toeren plaatje geproduceerd. Zijn overige teksten werden verboden.
      Hij mocht officieel ook niet optreden als zanger. Als hij onder het publiek kwam ging dat onder de noemer ’ontmoeting met de acteur Vyssotski’. Maar natuurlijk zong hij in die onnavolgbare stijl zijn liederen, waarbij hij zichzelf op de gitaar begeleidde.
      Mensen maakten illegaal opnames. Cassettebandjes werden keer op keer gekopieerd en zo ontstond er een enorm reservoir aan bandjes, waarin druk gehandeld werd.

Bij de ingang van het kerkhof is een stalletje waar je die bandjes voor een paar roebel nog steeds kunt kopen.

De Wolvenjacht  

Zijn bekendste lied is De Wolvenjacht. Dit lied werd namelijk niet verboden. Het gaat over jagers, die een gebied met rode vlaggen hebben uitgezet om te verhinderen dat de wolven zullen ontsnappen.
      Maar de leider van de roedel breekt uit, waarna alle wolven volgen en de jagers het nakijken hebben.
Hoewel de symboliek duidelijk is, meenden de communistische leiders zichzelf in de ontsnapte wolf te herkennen, zodat ze het lied niet verboden.

Luister HIER naar de Wolvenjacht    

Marina Vlady  

Vyssotski was al twee keer getrouwd toen hij in 1967 de Franse actrice met Russische roots Marina Vlady ontmoette.
       Zij kregen een diepe, rauwe hartverscheurende relatie, die Marina Vlady uitvoerig beschrijft in haar boek Vladimir, of de onderbroken vlucht.
      Anekdotisch, intiem en realistisch vertelt zij over hun verhouding, zijn populariteit onder het volk, maar ook zijn drankgebruik, zijn agressieve buien, zijn gedrevenheid en zijn verbazing over het leven buiten de Sovjet-Unie als hij eenmaal toestemming krijgt om het land tijdelijk te mogen verlaten.

Taganka-theater  

Marina Vlady maakt een optreden van Vyssotski mee in het Taganka-theater in Moskou en zal aan hem voorgesteld worden.
Zij schrijft:
‘Vanuit een ooghoek zie ik een jonge man aankomen. Hij is klein en slecht gekleed. Alleen de heldergrijze ogen trekken mijn aandacht. Zonder een woord te zeggen neemt hij mijn hand , drukt hem langdurig en dan, na hem gekust te hebben, gaat hij recht tegenover mij zitten en begint me aan te staren.
      Zijn zwijgzaamheid stoort me niet, wij kijken elkaar aan , zoekend naar herkenningspunten. Ik weet dat je Vyssotski bent. Je lijkt in niets op de beestachtig brullende reus uit het toneelstuk, maar de intensiteit van je blik doet me de eerder gevoelde emoties herbeleven.

Hij zegt:
      ‘Eindelijk ontmoet ik u dan”.

Buitensporig lelijk monument  

Op een zondagmiddag in maart 1995 ga ik naar het Vagankovo kerkhof.

      Met de metro naar station Belorusskaya en dan nog een stukje lopen. Het is er druk.
Op het graf is een lelijk monument geplaatst van zo’n twee meter hoog.
      Er zijn twee paardenhoofden en Vyssotski is gewikkeld in een vlag en een gitaar.
Zijn familie wilde dat zo.
      Vlady noemt het monument walgelijk, buitensporig lelijk en volmaakt belachelijk

Ik spreek via mijn tolk Svetlana een aantal mensen. Ze komen overal vandaan.
      Vyssotski is hun held.
Thuis hebben ze cassettebandjes. Ze kennen tal van teksten.

Een vrouw zegt dat ze erbij was toen hij begraven werd. Maar ze kon niet dichtbij komen want er stond een rij mensen van een paar kilometer.

‘Het was immens’, zegt ze. ’Imponerend. Iedereen was stil en ingetogen. Veel mensen huilden. Hij was mijn held‘.
      En dat hij een alcoholist was, die zichzelf te gronde richtte, maakte hem volgens haar alleen maar populairder.

Zeven flessen wodka per dag  

Marina Vlady zal na hun eerste kennismaking regelmatig naar Moskou komen. Het was vaak moeilijk en lastig.
      ’Die zes of zeven flessen wodka per dag verwoesten je leven’, schrijft ze.

En dan volgt er in het boek een scène, waarin Vyssotski neervalt op straat.

‘Ik smeek de mensen om een ambulance te bellen. Je hebt al bijna geen pols meer en ik raak in paniek.
Als de twee ambulancebroeders en een speciaal opgeleide ziekenbroeder je onderzoeken is hun conclusie kort en meedogenloos.

Te laat: het risico is te groot en je kunt niet meer worden vervoerd. Ze willen geen lijken in hun auto; dat is slecht voor de statistieken.

      En verder:
‘Eindelijk begrijpen ze dat het Vyssotski is, die ze hier dood laten gaan en die schreeuwende en krijsende vrouw zijn vriendin, de Franse actrice.
Na een kort onderonsje nemen ze je vloekend mee en gewikkeld in een deken word je als een levenloze heen en weer slingerende pop de trappen afgedragen en in de ambulance geschoven‘.

Fabelachtig! Ongelooflijk!  

Vyssotski overleeft, maar blijft problemen met drank houden. Ondanks middeltjes en implantaten, die bij gebruik van alcohol een giftige reactie geven.
      Toch zijn er ook hoogtepunten in hun relatie. Vooral als Vyssotski het land uitmag en zich verbaast over de rijkdom.
Eerst in Polen dan in Frankrijk en later in de Verenigde Staten.

In Hollywood mag hij optreden voor een zaal vol met beroemdheden. Rock Hudson is er. Paul Newman, Gregory Peck.
      Vlady schrijft:

 ‘Als de heer des huizes om een moment stilte vraagt vertelt Mick wie je bent: een Russisch acteur, dichter, een zanger met een uitzonderlijk stemgeluid en ik voel je naast me groeien.Bijna aan je voeten gezeten glimlacht de zojuist binnengekomen Liza Minella naar je.
Je kruipt weg in haar blik en stort je in het eerste lied.

Het effect is verbijsterend, al die beleefd geïnteresseerde gezichten verstarren.
Je vlijmscherpe stem bezorgt ze kippenvel.

Ze begrijpen de teksten niet, maar de maskers zijn afgevallen.

Na je laatste lied is het lang stil.
Ongelovig kijken ze naar elkaar, ingepakt door dat kleine mannetje.
Robert de Nero doorbreekt de spanning:
’Fabelachtig. Ongelooflijk’.

Terug bij het graf  

Op de begraafplaats blijven die middag mensen komen.
      Alle bedevaartgangers leggen bloemen op het graf. Een mevrouw is voortdurend bezig om verlepte bloemen weg te halen. Van de verse bloemen knipt ze de stelen af.
      ‘Dat doet ze’, fluistert Svetlana, ‘om er voor te zorgen dat de bloemen niet gestolen worden en niet opnieuw verkocht kunnen worden‘.

Vladimir Vyssotski woonde tussen 1975 en 1980 in de Málaja Gruzínskaja, een rustige lommerrijke straat aan de noordelijke rand van het centrum; vrij dicht bij het Vagankovsko kerkhof. Hij woonde acht hoog recht tegenover een monumentale basiliek.
      De kerk was in die tijd ingericht als een warenhuis annex supermarkt.
Vyssotski ergerde zich daar enorm aan en ging altijd demonstratief met zijn rug naar het raam zitten.

Sommige teksten zijn in het Nederlands vertaald.
      Dat is gedaan door Judith Starreveld.
      Luister naar : Hij keerde niet terug van het slagveld

Eerst lees ik de Nederlandse vertaling.(4’20”)

Luister HIER naar het radioprogramma uit de VPRO-Serie Ongehoord

Details

Hoofdcategorie: Reizen (518)

Categorie: Reizen

Gepubliceerd: 04 september 2008

Zomer 1985

Een klein Grieks eiland

Pserimos is een klein Grieks eiland vlak voor de kust van Turkije. Drie en twintig jaar geleden woonden er zo’n 25 mensen. Er was één klein hotel (Tripolitis) en één politieagent: Dimitri. De eigenaar van het hotel was Kostas. Dimitri en Kostas konden het goed met elkaar vinden.

Als Kostas bijvoorbeeld plotseling wat verse vis nodig had en er waren geen eilanders of vissers bij de hand, schroomden Dimitri en zijn andere vriend Jannis niet om in zee een stukje dynamiet tot ontploffing te brengen, waarna de dode en verdoofde vissen heel efficiënt uit het water werden gehaald.
      Volkomen illegaal natuurlijk, maar daar zaten de heren niet mee.

De gasten van het hotelletje kregen van Kostas een notitieblokje. Als ze wat wilden drinken, haalden ze dat gewoon uit de ijskast en zetten een streepje achter de naam ouzo, wijn of bier.

OPDRUKSPELLETJE  

Je kon ook een gratis consumptie verdienen.
      Dat ging zo.

Op de grond werd een glaasje ouzo gezet.
      Als je op handen en voeten voor het glas ging liggen en je liet je door je armen naar beneden zakken kon je met je mond het glaasje pakken en leeg drinken. Als je dat deed zonder dat andere delen van je lichaam de grond raakten, werd er geen streepje achter je naam gezet.
      Mijn vriend en collega Ton was erg goed in dit opdrukspelletje.

Ik bevond mij in die tijd met diverse VPRO-collega’s aan boord van het zeilschip de Linja. Wij maakten reportages over de landen en streken waar we doorkwamen.

De tocht was begonnen in Tunis, deed de eilanden Pantelleria en Sicilië aan, ging door het kanaal van Corinthië en meerde af in Pyraeus, de haven van Athene.

Via de eilanden Kythnos, Paros en Amorgos belandden we voor de kust van Pserimos, waar de Linja voor anker ging. 

Wij bleven er een aantal luidruchtige dagen.

RUSTIG & RUIG  

Pserimos is 16 vierkante kilometer groot. Er zijn geen wegen. In een uur of drie kun je lopend het eiland ronden. Het is er mooi, zeer rustig en behoorlijk ruig. Iedere ochtend arriveert er een veerbootje uit Kos. Dat braakt een aantal passagiers uit, dat zich op het witte strand laat ploffen.
      ‘s Middags om een uur of half vijf gaat het bootje terug en is het eiland weer eigendom van de inwoners en de vaste gasten. Dan wordt ‘s avonds regelmatig een lange tafel gedekt. Een groepje eilanders gaat met harpoenen de zee in om vissen te vangen (vooral de inktvis daar is lekker), anderen gaan de heuvels in om verse kruiden te plukken en de achterblijvers maken een groot houtskoolvuur.
      Twee uur later gaat iedereen aan tafel en wordt er nog meer ouzo, koude wijn (ook rood) en bier gedronken.

HALIKARNASSOS  

Vanuit Pserimos kun je met de zeilboot eenvoudig de Turkse kust bereiken. Bodrum ligt vlakbij. Vroeger heette dat Halikarnassos en was er het mausoleum dat ter ere van Koning Mausollos gebouwd was, één van de zeven wereldwonderen uit de klassieke tijd.

Hoe klassiek het dynamiet en het opschrijfboekje inmiddels zijn, weet ik niet, maar op Pserimos is niet veel veranderd. Ik kwam gisteren een kennis tegen die er een dagje geweest was. Hij had in hetzelfde hotel gedronken. Volgens hem nog steeds het enige op het eiland. Hij had gehoord dat er in de zomer zo’n honderd mensen woonden en in de winter niet meer dan twintig.

Details

Hoofdcategorie: Reizen (518)

Categorie: Reizen

Gepubliceerd: 04 mei 2008

Zomer 1988

Ga voor dit stukje naar Media 29: Wachten op Yasser Arafat