Beelden (909)

 

Een groen uitgeslagen beekje

Als je zomaar wat door de Franse Champagne rijdt kan je ineens op de Somme stuiten.
      Een rivier met een naam, die plezierige visioenen oproept.

Villeseneux

In Villeseneux is de rivier niet veel meer dan een groen uitgeslagen beekje.


Clarenges


Even verderop in Clarenges is dat niet veel anders.

      
Saint-Valery sur Somme

 

Mooie breda delta

 

Ruim 300 kilometer verderop is de rivier plezierig uitgedijd.
      Een mooie brede delta in Picardiê op de grens met Normandiê.
In het noordwesten van het land.

                          


Le Crotoy



De monding van de rivier.

 

 

De verminking van een Gedenkraam

Probeer eerst even deze tekst te lezen:

Daar staat (foto gemaakt in 2015):

Gedenken hen die, toen het volk verslagen
en macht'loos scheen,
de vaan der vrijheid hoog hebben gedragen,
door alles heen

En nu deze:

Daar staat (foto gemaakt 2008):

Gedenken hen die, toen het volk verslagen
en macht'loos scheen,
de vaan der vrijheid hebben hooggedragen,
door alles heen

Een ieder met een beetje taalgevoel zal vinden dat de laatste regels mooier zijn. Bovendien klopt het metrum en dat kan van de eerste tekst niet gezegd worden.

Bevrijdingsglas

De regels staan op het zogeheten Bevrijdingsglas in de Sint-Jans kerk te Gouda. 
      Dit gedenkraam naar een ontwerp van de beroemde glazenier Charles Eyck werd in 1947 geplaatst ter herinnering aan bezetting en bevrijding.  
In het midden Nederlandse vlaggen die weer vrij in de wind wapperen. Maar omlijst door onder meer vliegtuigen in duikvlucht, afgebrande kerktorens, ruïnes en vernielde gebouwen, uitgehongerde mensen in vernietigingskampen en een Duitse soldaat die een document laat zien met daarop ‘’Befehl’’.
     
Yge Foppema

Het citaat is een strofe uit een gedicht van Yge Foppema (1901-1993). Het heet Ongenoemde Doden met als ondertitel 13 maart 1941. Dit heeft betrekking op de eerste massaexecutie in Nederland, waar op de Waalsdorper vlakte achttien mensen werden doodgeschoten door een Duits vuurpeloton. Het was ’t eerste gedicht dat Foppema in zijn leven schreef.
      Hij werd vanwege zijn gedichten opgepakt en geplaatst in de strafgevangenis van Scheveningen.  Yge Foppema bundelde zijn gedichten uit de oorlog in Spijkerschrift, mei 1940-mei 1945.
      Hij kreeg er de Verzetsprijs voor letterkundigen voor.
Na het eind van de oorlog heeft hij geen gedicht meer geschreven.


De betweters van de Sint-Jan

Waarom een tekst wijzigen in een gedicht van een bekroond poëet in een gedenkraam van een beroemd glazenier?
      Ik kon het antwoord niet vinden net zo min als Gertjan Vlasblom, die zich zeer verdiept heeft in het werk van Yge Foppema. Hij was het ook, die mij attent maakte op de wijziging.

Ik schreef dus een mail aan Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . Met beide foto’s .
      Geen antwoord!
Daarna belde ik met coördinator Jaap van Rijn.  Hij wist er niets van, kon het ook eigenlijk niet geloven, maar vroeg mij opnieuw die foto’s op te sturen.
Daarop kreeg ik dit antwoord:  

Geachte heer Van den Boogaard,

Uw mail was in mijn spam box terecht gekomen, vandaar onze late reactie.

Inmiddels heb ik van de oud archivaris doorgekregen dat e.e.a. kan zijn gewijzigd toen de panelen werden uitgenomen t.b.v. de dubbele beglazing.

Ik ga het in ieder geval voor u uitzoeken. U hoort t.z.t. van mij.

Met vriendelijke groet

Corella Verbeek


Geen antwoord

Toen ik vond dat het t.z.t. iets te lang duurde heb ik nogmaals een mail gestuurd aan meneer Van Rijn en mevrouw Verbeek.
       Tot op heden: Geen antwoord!

Mijn conclusie is dat er bij die Sint-Jan één of meer betweters bezig zijn geweest, die het werk van zowel Yge Foppema als Charles Eyck op eigen houtje hebben verminkt.

Dat is oneerbiedig.
Toch is het ook weer niet helemaal onbegrijpelijk.
      Meneer Vlasblom heeft het uitgezocht en komt tot de -mogelijk- volgende verklaring:


Verwarring aangaande de vijfde strofe uit "Ongenoemde doden", op het Bevrijdingsglas en elders

Men leest soms "toen het volk verslagen" en soms "toen het land verslagen".

Men leest soms "vaan der vrijheid hebben hooggedragen" en soms "vaan der vrijheid hoog hebben gedragen".

De oudste bron die ik heb kunnen vinden is Delpher pagina 3 plus Delpher pagina 4. Het gaat daarbij om een oorlogspamflet genaamd "Achtergrond", gedateerd 10 december 1944 (idem pagina 1). Naast andere zaken bevat het pamflet een gedicht genaamd "Executie" dat bij nadere beschouwing het gedicht blijkt te zijn dat wij nu kennen als "Ongenoemde doden".

De andere bron van belang is de uitgave van Spijkerschrift in 1980, bij Amphora Books te Amstelveen. Dat boekje van 70 pagina's ligt hier naast mij op de schrijftafel.

De verwarring ontstaat door verschillen tussen beide publicaties. Hoewel Foppema de 1980-uitgave heeft voorzien van een 'Verantwoording', rept hij met geen woord over tekstuele veranderingen ten opzichte van de oorspronkelijke oorlogsgedichten.

Hieronder geef ik beide versies weer.

EXECUTIE.

ONGENOEMDE DODEN
13 maart 1941

Zy traden aan by 't eerste morgenklaren
Zonder een woord.
Toen hebben hen de knechten der barbaren
Haastig vermoord.

Zij traden aan bij 't eerste morgenklaren,
zonder een woord.
Zo hebben hen de knechten der barbaren
haastig vermoord:

Achttien der onzen,
Zwygend aangetreden
Op het laatste bevel.
Het salvo viel, hun stryd was uitgestreden,
God hield appèl.

achttien der onzen, zwijgend aangetreden
op 't laatst bevel.
Het salvo viel. Hun strijd was uitgestreden.
God hield appèl.

Geen krans, geen vlag dekte de ruwe baren,
Geen doodsbericht
Verkondt den volke, wie die achttien waren
Van dit gericht.

Geen krans, geen vlag dekte de smalle baren.
Geen doodsbericht
verkondt den volke wie de achttien waren
van dit gericht.

Het licht glydt aan over de lage landen,
Van wad tot ven –
En wy, gebukt onder het juk der schande,
Gedenken hen.

Het licht glijdt aan over de lage landen
van wad tot ven,
en wij, gebukt onder het juk der schande,
gedenken hen.

Gedenken hen, die, toen het volk verslagen
en macht'loos scheen,
De vaan der vryheid hebben hooggedragen,
Door alles heen.

Gedenken hen die, toen het land verslagen
en machtloos scheen,
de vaan der vrijheid hoog hebben gedragen,
door alles heen,

Die 't fiere wachtwoord hebben doorgegeven
Van mond tot mond:
"Dat eens de tirannie zal zyn verdreven
Die 't hart doorwondt".

die 't fiere wachtwoord hebben doorgegeven
van mond tot mond:
dat eens de tirannie zal zijn verdreven
die 't hert doorwondt.

Iederen morgen, als de zon komt ryzen
Op Hollands wei,
En elken avond, als het licht gaat gryzen
Gedenken wij.

Iedere morgen, als de zon komt rijzen
op Hollands wei,
en elke avond als het licht gaat grijzen,
gedenken wij.

Maar 't licht in onze oogen wordt niet doffer,
Noch zwak de hand,
Wanneer wij denken aan hun bloedig offer
Voor 't Vaderland.

Maar 't licht in onze ogen wordt niet doffer,
noch zwak de hand,
wanneer wij denken aan hun bloedig offer
voor 't vaderland.

Tegen de tirannie die zy bestreden
Vechten ook wij.
Naar het eene doel richten zich onze schreden,
Wy zweren trouw de leus, die zy beleden:
Nederland vry !

Tegen de tirannie die zij bestreden,
vechten ook wij.
Naar 't éne doel richten zich onze schreden.
Wij zweren trouw de leus die zij beleden:
Nederland vrij!


Het kan natuurlijk zijn dat men bij de Sint-Jan later de tweede versie heeft gebruikt.
      Maar dan hadden ze ook ‘’volk’’ in ‘’land’’ moeten veranderen
En machtloos in plaats van macht'loos.

Dus als u nog eens naar Gouda gaat en meedoet aan een rondleiding en de foute informatie krijgt over het Bevrijdingsglas kunt u dit naar voren brengen.
       Dat raad ik u echter niet aan, want in Gouda vinden ze je dan waarschijnlijk een vervelende drammer.
Ze kietelen zichzelf daar in hun eigen glazen stofnestje.   

 

 

 

Een slang op mijn pad



En toen kwam ik ineens deze slang tegen. Het was in ‘t Thüringerwald ergens tussen Seligenthal en Schmalkalden in Oost-Duitsland.
      Wat was dit voor slang?
      En was het beest gevaarlijk?

Tja!      
      Een stuk verder stond bij een rustplaats een bord. Het reptiel heet in ‘t Duits Blindschleige en staat daar op de rode lijst van bedreigde diersoorten. Het is geen slang maar een hagedis: een hazelworm. Een carnivoor, die vooral regenwormen en slakken eet.
      Het beest kan 45 tot 50 centimeter lang worden, heeft geen poten, is overigens niet blind en wordt door leken altijd voor een slang aangezien.
Hazelworm dus; Anguis Fragilis.

|
(Eerder geplaatst mei 2014)

 

 

(de Volkskrant, 11 juni 2019)


 

 

 (Ontvangen van Theo Uittenbogaard)

 

 

De Volkerakdam en zijn sluizen



Dit zijn de Volkeraksluizen, het grootste en drukste binnenvaartsluizencomplex van Europa. En nu we toch alom aan het herdenken zijn: Vijftig jaar geleden werd het geopend.
      Het ligt in de Volkerakdam, die er niet alleen is om het water te keren, maar ook de verbinding vormt tussen West-Brabant en Zuid-Holland/Zeeland.   

In 1969 woonde ik in Roosendaal. De A17 naar Moerdijk was niet veel meer dan een provinciale weg en de Moerdijkbrug was smal en kon al dat verkeer tussen Rotterdam en Antwerpen nauwelijks verwerken. Toen al stonden er regelmatig files. Een nieuw fenomeen. Onbekend ook, want er werd toen nog niets op de radio omgeroepen.
      Maar het was knap vervelend, want ik moest in die tijd vaak naar Amsterdam. Voordat de dam officieel geopend werd, kon je er illegaal al meer dan een jaar overheen rijden en zo filevrij richting Rotterdam gaan want de Haringvlietbrug was al in 1964 open gegaan.
      Ik heb dat zeer regelmatig gedaan, ook over onverharde wegen. Tot ze gingen controleren. Ze stonden dan lachend aan het eind van de Volkerakweg vlak voor de -toen nog- T-splitsing naar de Zuid-Hollandse eilanden Goeree-Overflakkee en Hoeksche Waard. Je kreeg daar zeer forse boetes. Bovendien moest je daarna weer behoorlijk omrijden via die Moerdijkbrug.


Volkerakweg en -brug (achtergrond)

Het complex in de Volkerakdam telt drie sluizen voor de beroepsvaart (ieder 330 meter lang en 24 meter breed) en een kleinere voor de plezierjachten. Vorig jaar gingen er 150.000 vrachtschepen en 35.000 recreatieboten door heen. Er werd 220 miljoen ton lading vervoerd.


Open sluis

 

Dichte sluis


Plezierjachtensluis

 

 

Subcategorieën