Aardrijkskunde

 

Godsdienstkaarten

Het heeft lang geduurd voordat er in atlassen godsdienstkaarten verschenen. Dat is opmerkelijk, want veel conflicten in de wereld werden en worden veroorzaakt door godsdiensttegenstellingen.
      In de vele jaargangen Bosatlassen kan ik pas in 1939 de eerste godsdienstkaart (hieronder) ontdekken.


GEOPOLITIEK  

Na de tweede wereldoorlog verschenen in steeds meer atlassen geopolitieke kaarten. Kijk eens naar bovenstaande godsdienstkaart uit de opmerkelijke politieke atlas van Michael Kidron en Ronald Segal.
      Deze atlas die in 1981 werd uitgegeven bij Bert Bakker werd geprezen en verguisd. Waarom het Marxisme-Leninisme volgens deze auteurs een godsdienst is leggen ze als volgt uit:

Verder merken de auteurs op, dat het ML zijn eigen schismatische orthodoxieën kent (de Moskou- en Pekinglijn), zijn volkse van de leer afwijkende ’protestantisme’ (het Titoïsme in Joegoeslavië ), zijn ’door een banvloek getroffen ketterij’ (het Trotskisme) en ’zijn fundamentele sekten’ (het revolutionair Marxisme).

Polen bijvoorbeeld is in de visie van de auteurs officieël een Marxistische staat, hoewel het een bijna geheel Roomskatholieke bevolking heeft. Afghanistan dat dan bezet is door de Sovjet-Unie is in die zin ook een Marxistisch-Leninistische staat, hoewel er vrijwel alleen Islamieten wonen.


 

Rotterdam/Amsterdam-New York

Stoomboten 1902

Kijk eens naar deze leuke kaart uit de Bosatlas van 1902. Het is de grote tijd van de passagiersscheepvaart. Nederland deed met de Holland Amerika Lijn al leuk mee. Deze maatschappij was oorspronkelijk de in 1873 opgerichte Nederlandsch Amerikaansche Stoomvaart Maatschappij.
      Op de kaart zijn de Nederlandse lijnen in rood aangegeven.

Het zijn:


WEELDERIGE SALONS  

CONCURRENTIE  

De HAL moest natuurlijk wél concurreren met grote maatschappijen uit Duitsland, Engeland en Frankrijk. Mooie lijnen:

Maar de mooiste is de zwarte lijn die zich bevindt tussen de lijnen Hamburg-Madeira-Montevideo en Liverpool-Rio de Janeiro.

Dat is de lijn:

Hoeveel mensen zouden deze tocht v.v. hebben meegemaakt?

Ik ben te laat geboren!

http://www.jenneken.nl/bekijk/1900ZEEVAART.htm

http://www.halfansite.nl/homepage_nl.htm

http://www.nasm1873.nl/newpage4.html

 

Dahala Khagrabari


Een enclave is een stuk grond dat hoort bij een bepaald land maar geheel omgeven wordt door een ander land. Er zijn behoorlijk veel
enclaves in de wereld. Verder zijn er enkele sub enclaves. Bijvoorbeeld één in Baarle Nassau.

(Nederland in België in Nederland).

Het meest opmerkelijke stukje grond ligt in het Noorden van Bangladesh. Dahala Khagrabari. Een sub-sub enclave. De enige in de wereld. India in Bangladesh in India in Bangladesh.

Ik ben er geweest. Samen met Henk Weltevreden, die er dit stukje over schreef.

Een dam naar Ameland

Wat valt zoal op?

De Waddeneilanden zijn grof en vertekend. Vooral van Terschelling en Schiermonnikoog klopt maar weinig. Rottumerplaat heet Rottum. Die Bosch Plaat bestaat daar tot mijn verrassing wel. Het Friesche Gat loopt door Schiermonnikoog.
      Verder worden veel namen afgekort. Ruimtegebrek zou hiervan de oorzaak zijn, maar dat klopt volgens mij niet. Kijk eens naar Hindel. Daar kan toch eenvoudig Hindeloopen staan. Hetzelfde geldt voor Holw. Ferw. en Hall. voor respectievelijk Holwerd, Ferwerd en Hallum.
      Misschien was het wel te veel graveerwerk of wilde meester Bos zijn kaarten vooral leeg en overzichtelijk houden.

Het meest opvallende geografische kenmerk op deze kaart is de dam tussen het vasteland bij Holwerd en Ameland. Deze dam werd in 1871 aangelegd.
      Dat gebeurde op initiatief van een zekere jonkheer Teding van Berkhout, die daarvoor de N.V. Maatschappij tot Landaanwinning der Friesche Wadden had opgericht. De dam was niet bedoeld als een wegverbinding, maar moest door aanslibbingswerken nieuwe landbouwgrond opleveren.
      De dam stak maar een halve meter uit boven het hoogste waterpeil en was daarom uiterst kwetsbaar. Tien jaar later bleek dat al, toen een deel van de dam bij een storm wegsloeg. Het jaar daarop volgde een ander deel en toen was er geen geld meer om de dijk te reconstrueren.
      Restanten zijn nog steeds zichtbaar en wadlopers maken daar bijvoorbeeld gebruik van.

Later zijn er nog plannen geweest voor een vaste oeververbinding. De Staten van Friesland namen in 1937 met grote meerderheid zo’n plan aan, maar het is er gelukkig nooit van gekomen.
      Hoe zag die dam er uit?
Vorige week was ik op het Duitse waddeneiland Spiekeroog. Dat is 45 minuten varen met een ouderwetse veerboot vanuit het plaatsje Neuharlingersiel in Oost-Friesland.

 

 

 

Dordtse rivieren & aspergekroketten

Eén van de mooist gelegen terrassen van Nederland is dat van café-restaurant Jongepier in Dordrecht. Het ligt op ‘t Groothoofd vlakbij het centrum. Je kijkt uit op het bekendste drierivierenpunt in dit land: Beneden Merwede, Noord en Oude Maas komen hier bij elkaar. 
     Je kunt op het terras bijvoorbeeld aspergekroketten eten en krijgt daar dan dik gesneden heel donker -bijna zwart- brood bij.


 


KHARTOUM & DE BIESBOSCH 

Is dit het enige drierivierenpunt van Nederland?
      Nee!
Bij Willemstad in het uiterste puntje van Noord-Brabant bijvoorbeeld splitst het Hollandsch Diep zich in ‘t Haringvliet en ‘t Volkerak. Mooi punt. Hellegatsplein heet het. Als je op de A29 bij de laatste afslag in de Hoeksche Waard (Numansdorp) de parallelweg opgaat en daar ergens de auto parkeert kan je naar de Haringvlietbrug lopen.
      Je kunt ook nog wat verder gaan en hebt dan een mooi uitzicht. Richting West zie je het eilandje Tiengemeten liggen.

                 

Het bekendste drierivierenpunt ter wereld ligt natuurlijk in de Soedanese hoofdstad Khartoum. Daar komen de Blauwe Nijl uit Ethiopië en de Witte Nijl uit Oeganda bij elkaar en vormen De Nijl.
      Khartoum wordt hier in drieen gesplitst. Omdurman en Oud-Khartoum liggen aan de andere kanten.
Ik ben daar een keer geweest. Fenomenale plek.

Dit alles roept de vraag op of er ook vierrivierenpunten bestaan.
      Je zou het toch alleen al vanwege dat mooie woord hopen.

Dit is De Biesbosch waar de Nieuwe Merwede (Rijn) en de Amer (Maas) bij elkaar komen in het Hollandsch Diep.
      Daartussen ligt het riviertje de Ruigt dat zich aan het eind splitst in het Noordergat van de Visschen en het Zuidergat van de Visschen.