EEN JANMAATJE

Het begon vorige week maandag -‘ik hoorde je druk in de weer met Hans Janmaat‘- en kreeg de volgende dagen een vervolg. ‘Je ging wel tekeer zeg!’. ‘Wat was dat nou allemaal met die Janmaat’ en ‘Ik wist niet dat je zo grimmig kon doen’.

Wat bleek.

Op maandag 25 augustus was de nieuwe programmering van Radio 1 begonnen en in het middagprogramma VILLA VPRO (iedere werkdag van half drie tot vier) was een fragment van acht minuten herhaald van een roemrucht interview uit november 1983 met de leider van de Centrum-Democraten Hans Janmaat.
      Ik leidde
het gesprek, dat verschenen is in het digitale VPRO-radioarchief. Mede-interviewers waren Max van Weezel (politiek redacteur van Vrij Nederland) en Henk van Hoorn, die een grote staat van dienst had als politiek medewerker voor de publieke omroep (NOS en VARA).

 

 

 

DE BLANKE TOP  DER DUINEN

In die maand november van 1983 maakten wij onder de titel ‘De blanke top der duinen’ een serie programma’s over de verrechtsing van Nederland en de toenemende intolerantie. Het was een tijd van grote demonstraties tegen de komst van kruisraketten, acties tegen milieuvervuiling en kernenergie, een tijd van krakersrellen, stakingen en bezettingen. Maar vooral ook een tijd van tegenbewegingen.

Wij vonden dat het tijd werd om Janmaat eens goed te ondervragen.
      Wij hadden ons goed voorbereid op het interview. Het partijprogramma doorgelezen en op zijn financiële consequenties laten doorrekenen en publicaties doorgenomen van het wetenschappelijk bureau van die partij. Er was een rolverdeling afgesproken en één ding stond van tevoren vast: wij moesten het hem zo moeilijk mogelijk maken.

Janmaat arriveerde met een vrij groot gevolg al vroeg in de studio. Mensen, die er op getraind waren dat ze -eufemistisch uitgedrukt- minder beleefd werden benaderd. Janmaat had een kleffe hand. Hij was erg zenuwachtig, begon vervelende vragen te stellen en eiste inzage in ons draaiboek, want hij wilde weten waar het allemaal precies over zou gaan.

 

GRIMMIG 

De sfeer werd uitermate grimmig en dat was het nog toen het interview begon. Janmaat gaf geen antwoord op vragen, maar probeerde lange uitwijdingen te houden. Dit zette kwaad bloed bij Max van Weezel en mij. Wij lieten hem niet meer uitspreken. Henk van Hoorn bleef in dit tumult uiterst rustig. De uitzending leek af en toe een tribunaal, waar een oorlogsmisdadiger terecht stond.
      Direct na de uitzending stond de telefoon roodgloeiend. Veel boze mensen , maar toch ook de nodige adhesiebetuigingen. Eén ding was wel duidelijk: Dit was in ieder geval spraakmakende radio.

In 'alle' kranten van Nederland en in diverse radio- en televisie-uitzendingen werden wij ter verantwoording geroepen. En steeds weer kregen wij te horen, dat Janmaat de underdog was geweest, die hiervan alleen maar zou profiteren.
      Dit ging gepaard met fragmenten uit de uitzending, want al die omroepen die Janmaat tot dan toe hadden geboycot, hadden nu ineens een reden om hem wel aan het woord te laten. (Dat Janmaat daar dan ook weer van zou profiteren, speelde natuurlijk geen rol).

Afgelopen zondag bleek in Zomergasten dat Joop van den Ende ook naar het radiofragment had geluisterd. Hij vond het wel goed dat er verslaggevers waren die zich tegen (’Hoe heet ’ie ook weer. Oh ja… Janmaat‘) afzetten. En weer kreeg ik reacties van vrienden en kennissen, die dit weer wel leuk vonden.

Sinds die uitzending in 1983 kreeg het Nederlands er overigens een woord bij: Een Janmaatje. Wij hebben dat jaren lang gebruikt als een interviewer er te stevig tegen aan ging of een geïnterviewde niet voldoende liet uitpraten. Het woord staat nog steeds niet in de Dikke Van Dale.

 

VILLA VPRO 

Villa VPRO trouwens ook niet. Een opvallende titel overigens voor een nieuw radioprogramma.
      Een ode wellicht aan het radioprogramma onder dezelfde naam, dat van 1978 tot in 1983 grote bekendheid had.

Of is het een grapje?

Toen had de VPRO nog echte villa’s.
      Nu zit men in
een betonnen kolos.