Atoombommen op Bikini (2)

 

 

Aan de rand van de afgrond

(Door Rolf Weijburg)

   Nog even over die bikini die vlak na de eerste atoomproeven op Bikini-atol in Parijs werd gelanceerd.  In de hele Marshall Islands zul je zo’n ding niet tegenkomen, en al helemaal niet bij de Bikinianen. 
   Marshalese dames zijn nogal preuts, zelden zie je ze voor hun plezier en public de zee in gaan en áls dat al gebeurt, dan helemaal gekleed.
   Wat dat betreft heeft er ooit een totale zeden-ommekeer plaats gevonden in de Marshall Eilanden.
      Vóórdat de missionarissen hun jachtgebied hadden uitgebreid tot aan deze geïsoleerde eilanden, liepen de vrouwen er in de traditionele rieten rokjes en met ontblote borsten. De missionarissen vonden dat ongepast en verplichtten de dames zich in het aanzien Gods “behoorlijk” te kleden. Dat is er nooit meer uitgegaan en tot op de dag van vandaag is er in de Marshalls geen publiekelijke blote borst meer te bekennen.
      Aan de andere kant worden westerlingen in de lokale taal nog altijd ri-belle genoemd: zij die zich kleden …


"BAKER"

 Op Bikini-atol wordt in juli 1946 de tweede atoomproef genomen. Ditmaal een bom  -met codenaam “Baker”-  die onder water tot ontploffing werd gebracht, eveneens net zo zwaar als die op Nagasaki.

 


Vloot

 

De verwoesting was totaal. De schepen die als doel in de lagune lagen afgemeerd, waren nu zwaar beschadigd en deels gezonken. De eerste bom van een maand eerder bleek uiteindelijk naast het doel terecht gekomen en had relatief weinig schade toegebracht maar “Baker” leek een succes. Hoewel … de vrijgekomen radioactieve straling bleek dusdanig zwaar dat de scheepswrakken maandenlang niet voor onderzoek bezocht konden worden.
      Men was opgetogen en onder de indruk van de superkracht waarvan Amerika zich nu kon bedienen, maar er was zeker ook veel kritiek, getuige onder andere een uitspraak van de beroemde Amerikaanse komiek Bob Hope :
"As soon as the war ended, we located the one spot on earth that hadn't been touched by the war and blew it to hell."

Honger

Ironisch genoeg hadden de Verenigde Naties inmiddels besloten om de administratie van het Pacific Trust Territory, waaronder de Marshall Islands vielen, over te dragen aan de US. In de ondertekende overeenkomst verplichtte de US zich om “ de economische vooruitgang en zelfvoorzienendheid  van de eilanden te promoten en de eilandbewoners te beschermen tegen het verlies van hun land en levensbronnen ..”

      Tja, de Bikinianen die hun mooie atol voor deze proeven hadden moeten verlaten en werden geëvacueerd naar Rongerik atol,  konden er niet om lachen. Ze begonnen zo langzamerhand écht honger te lijden. De visvangst viel tegen, er was een drinkwatertekort en de eilanden waren grotendeels ongeschikt voor landbouw. Tot overmaat van ramp verwoestte in mei 1947 een enorme brand bijna alle kokospalmen op het eiland. De Bikinianen stonden aan de rand van de afgrond.

Ujelang

 

In de herfst van dat jaar kwam een groep Amerikaanse onderzoekers na een bezoek aan Rongerik tot de alarmerende conclusie dat de Bikinianen van honger zouden sterven als er niet snel zou worden geëvacueerd.
      Waarnaartoe?
Naar Ujelang Atol.
      Ver weg, in het uiterste westen van de Marshalls, maar wel een atol dat waarschijnlijk veel meer geschikt voor bewoning zou zijn. In november dat jaar vertrok een groepje jonge Bikinianen samen met enkele Amerikanen en Amerikaans materieel naar Ujelang om daar voorbereidingen te treffen voor de komst van de Bikinianen. Er moest onder andere behuizing komen en een gemeenschapsgebouw worden opgezet. Tegen de tijd dat dat was volbracht had de US Administratie echter besloten dat er voorlopig niet meer op Bikini getest kon worden en er een nieuwe testlocatie moest komen.     

Enewetak    

Waar? In Enewetak Atol. Ten noorden van Ujelang.
      Ook de bevolking van Enewetak moest daarom worden geëvacueerd en wat was logischer dan ze naar Ujelang te sturen. De voorzieningen waren daar immers net door de Bikinianen klaargemaakt en de Enewetakianen konden direct verhuizen.
      De Bikinianen moesten nog maar even op Rongerik blijven.

Kwajalein



Dat zou nog tot maart 1948 duren. Na twee ellendige jaren op Rongerik werden de ondervoede en verzwakte Bikinianen eindelijk naar een tijdelijke nieuwe plek verscheept: een tentenkamp op een grasveld vlak naast de drukke militaire landingsbaan op Kwajalein Atol.

 
Kili Eiland

Rongerik was onleefbaar, maar Kwajalein was niet veel beter. De Bikinianen waren voor voedsel geheel afhankelijk van de Amerikaanse voorraden en een verblijf slechts enkele meters naast een landingsbaan waar diverse keren per dag met veel geraas vliegtuigen landden en opstegen, deed de eilandbewoners -die immers bijna hun leven lang op een paradijslijk en geïsoleerd eiland hadden gewoond waar het ritme van de dag door weinig meer werd bepaald dan zonsopgang, eb, vloed en zonsondergang- weinig goed.
      Er moest snel een nieuwe en permanente huisvesting worden gevonden en na veel afwegingen en discussies werd het onbewoonde Kili-eiland uitverkoren, 400 kilometer ten zuidoosten van Kwajalein en nóg verder weg, 800 kilometer, van hun geliefde Bikini-atol.

 

Weer werden jonge Bikinianen uitgekozen om samen met enkele Amerikanen de nederzetting voor te bereiden. Weer moest er jungle worden gekapt en huizen gebouwd en weer vertrokken de ontheemde Bikinianen , dit keer na een verblijf van enkele maanden op Kwajalein, naar een onbekend nieuw thuis.
      En weer bleek de keuze ongelukkig.

 

 

Rolf Weijburg's
 A
tlas van de 25 kleinste landen in de wereld

KliHIER voor alle afleveringen