Het Roode Paert van Enkhuizen 

Als je wat door het voormalige VOC-stadje Enkhuizen slentert, kom je op de pui van het stadhuis zomaar dit klinkdicht (sonnet) tegen van J.v.Vondel.
      Navraag leert dat J.v.Vondel inderdaad Joost van den Vondel is.
Het klinkdicht gaat over het kanon met de naam het Roode Paert, dat bij een zeeslag in 1622 tegen een Duinkerker kaper werd buitgemaakt door de Enkhuizer kapitein Volkaert Kanonijx. (Of hij werkelijk zo heette of dat men achteraf deze naam voor hem verzonnen heeft, is mij niet duidelijk).


Met hulp van Neerlandici en bronnen van de digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren heb ik de tekst geprobeerd te achterhalen en te verklaren.
      Daar gaat ‘ie.

Aantekeningen.

Het Roode Paert is een kanon. Bij een zeeslag tegen de Duinkerkers werd een vijandelijk schip opgeblazen. Daarbij werd het kanon in de lucht geslingerd, waarna het terecht kwam op een Enkhuizer schip onder aanvoering van Volkaert Kanonijx. Dat gebeurde op 3 oktober 1622.


Dan komt het klinkdicht onder het motto:


Dit is ontleend aan Aeneïs VI, 515 en betekent: Het noodlottige paard komt met een sprong over de stelten heen.

 

Dan volgt het klinkdicht (Klinckdicht).

Aantekeningen:

1. Stoffery: grootspraak

Vervaert: schrik aangejaagd

2. Perseus: Argriviese held, die met behulp van gevleugelde schoenen door de lucht vloog

Pegaes: Pegasus, het bekende gevleugelde paard, dat op de Helicon door zijn hoefslag een bron deed ontspringen; de zogeheten Peerdebron of Hengstebron vs. 14)

3. Sloegh voor ‘t hooft: ontsteld deed staan

Gedichte: verdichte

4. Zowel Perseus als Pegasus werden onder de sterrenbeelden opgenomen

5. Brave: dappere

Draeft op is een woordspeling want het betekent ook : beijvert zich of wedijvert.

7. Daer: waardoor

8. ‘t Princenhof: Admiraliteitshuis van Enkhuizen

9. Gedrongen: in ‘t nauw gebracht

10: Slot: synoniem met zeekasteel: schip

11. Zonder last: zonder bevel gekregen te hebben

12. Bronaer: Verwijzing naar Pegasus en de Paerdebron: bron waaruit de dichters bezieling putten

13. Wij drincken: wij (dichters) zoeken geen inspiratie.

14. Hier is geen droom aan vast: dit berust op werkelijkheid en niet op fantasie, zoals de mythologische voorstellingen.

 

SLOT 

Het Roode Paert spreekt.

 

Aantekeningen

 1. Holp: hielp

2. Schutmuzijck: geluid van het geschut

4. Wijck: toevlucht

5. Griecken: Griekenland

Verguizen:beschaamd maken of beter: trachten te overbluffen

6. Heldendichters teelt: vergelijk het klinkdicht vs. 12-14

8. Zit misdeelt: trekt aan het kortste eind.