Franse en Spaanse brievenbussen

(Door Rolf Weijburg)

In 1840 bedacht Sir Rowland Hill de postzegel “Penny Black”. Een zegel met het portret van Koningin Victoria erop die je op een brief moest plakken en waarvoor je vóóraf moest betalen.
      Tot die tijd werden brieven met koeriers verzonden die bij de geadresseerde hun hand moesten ophouden om voor hun diensten betaald te krijgen. De prijs van die verzending was de som van een ingewikkelde hoeveelheid lokale tarieven.
      Met de vooraf betaalde postzegel moesten er nieuwe regels worden opgesteld die de vele overeenkomsten met betrekking tot de kostenberekening voor internationale post tussen de landen onderling konden vervangen. Immers als je in land A een postzegel koopt voor de verzending van een brief naar land B, moet van datzelfde in land A betaalde geld immers ook de postbode betaald worden die de brief in land B bezorgt.


UPU

Daarvoor werd uiteindelijk in het Zwitserse Bern de UPU, de Universal Postal Union, opgericht, die o.a. de financiële afwikkelingen van het internationale postverkeer regelt.
       Tegenwoordig zijn meer dan 195 landen lid van de UPU.


Weltpostdenkmal


Niet Andorra

Maar niet Andorra, het op 16 na kleinste land ter wereld.
      Toch zijn er wel degelijk Andorrese postzegels en kan je vanuit het bergstaatje, net als vanuit alle andere landen ter wereld, zonder problemen internationale post versturen.

      Andorra is een co-prinsdom dat wordt geregeerd door de Bisschop van het Spaanse (Catalaanse) Seu de Urgell en de Franse President, die in de 19e eeuw nog als echte Andorrese Prinsen met (gedeelde) macht over het bergstaatje regeerden. Om de één of andere reden kreeg Spanje in 1838 de organisatie van de Andorrese post toebedeeld, maar omdat dat proces nauwelijks werd opgepakt besloot Frankrijk in het gat te springen en opende een postkantoor in Andorra dat een Frans Departementaal postnummer kreeg. Het gebruikte Franse zegels met een overdruk “Andorre”.

                   

Pas in 1929 kwam Spanje met een postaal verdrag voor Andorra en gaf het de eerste serie Andorrese postzegels uit.


Postale bezetters

Er bestonden nu dus twee postale systemen naast elkaar in Andorra, de Franse Post die inmiddels na lokale protesten het Franse postale nummer voor Andorra had opgeheven en ook begonnen was met de uitgifte van Andorrese postzegels (maar dan in het Frans:  Vallées d’Andorre) en de Spaanse post.

 

Eigen territorium

Beide landen lieten de internationale Andorrese post via hun eigen territorium lopen. Er was een unieke situatie ontstaan waarin een onafhankelijk land geen eigen nationaal postbedrijf had maar waarvan de post werd verzorgd door twee buitenlandse postbedrijven. Andorra kon daardoor geen lid worden van de UPU, die de internationale post uit en naar Andorra niet anders dan onderdeel van de Franse en Spaanse post kon beschouwen.
      Voor internationale post betaalde je, voordat de Euro werd ingevoerd, met Franse francs in een Frans postkantoor of met Spaanse peseta’s als je een Spaans postkantoor in stapte, want Andorra heeft nooit een eigen munt gehad. Beide postale bezetters waren het er al die tijd over eens dat de Andorrees voor de binnenlandse post niet hoefde te betalen, maar daar zijn ze onlangs op teruggekomen.


Postbox

Door deze gespleten postale persoonlijkheid vind je tot op de dag van vandaag Franse zowel als Spaanse brievenbussen in de Andorrese straten. Andorrese brievenbussen, net als Andorrese postkantoren, bestaan niet.

      Ik kocht wat Frans-Andorrese postzegels in een Frans postkantoor en wat Spaanse in een Spaans postkantoor, plakte de zegels op twee identieke postkaarten en postte de Frans gefrankeerde kaart in een Franse brievenbus en de Spaans gefrankeerde in een Spaanse brievenbus in Andorra la Vella.
      Beide kaarten kwamen drie dagen later in Utrecht aan. Zowel de Franse als de Spaanse post bleken vanuit Andorra dus prima te werken.

Ik had eigenlijk ook twee kaarten in de verkeerde brievenbussen moeten posten. Een Franse in een Spaanse brievenbus en een Spaanse in een Franse. Maar toen me dat te binnen schoot had ik het co-prinsdom al verlaten.
       Ik ben er nooit meer terug geweest.


Route


 
 

   

 
Rolf Weijburg's Atlas van de 25 kleinste landen in de wereld

KliHIER voor alle afleveringen