Een land van displaced persons

 

 

Angst voor de toekomst

(Door Rolf Weijburg)

De fragiele laagliggende atolstaat de Marshall Islands, het op zes na kleinste land ter wereld, werd door de Amerikaanse atoomproeven in de jaren vijftig toch min of meer een land van displaced persons.
      Het land werd in 1986 “onafhankelijk” nadat het was losgekoppeld van het door Amerika geadministreerde UN Trust Territory of the Pacific en een nieuw contract met Amerika ondertekende. Dit contract, het zogenaamde Compact of Free Association, voorziet in grote sommen geld die de US jaarlijks in het land blijven pompen tezamen met allerlei andere soorten hulp en ondersteuning. Daartegenover staat dan weer wèl dat Amerika het exclusieve recht behoudt om de strategisch gelegen eilanden te gebruiken voor welk defensief doel dan ook, waarbij defensief een ruim begrip mocht blijven.
      Met andere woorden: de Marshall Islands zijn eigenlijk Amerikaans militair gebied en de Association is niet zo Free als het lijkt. Immers, zonder het geld zouden de Marshalls nauwelijks kunnen overleven en mèt het geld moet het toch maar naar de Amerikaanse militaire pijpen blijven dansen. Overigens wordt de strijd om de Pacific tussen de US en China ook in de Marshalls uitgevochten: het is misschien niet helemaal toevallig dat de Marshall Islands nog één van de slechts vier Pacific naties is die Taiwan erkent en niet, zoals de laatste jaren steeds meer de trend lijkt, China.

               

 

Delap-Uliga-Djarrit

Er staat dan ook een flinke Taiwanese ambassade op Majuro Atol. Als je vanaf het vliegveld naar het oosten rijdt ligt het gebouw vlak bij de nog grotere Amerikaanse ambassade aan de rechter kant van de weg.
      Vanaf hier rij je de hoofdstad van het land in, Delap-Uliga-Djarrit oftewel DUD, dat iedereen gewoon Downtown noemt terwijl de rest van de wereld het gemakshalve bij Majuro houdt. Het 57 kilometer lange eiland dat als een kronkelende slang in de eindeloze Pacific ligt is hier een beetje breder dan aan de westkant van het vliegveld en op diverse plaatsen is er zelfs ruimte voor een tweede straat, parallel aan de hoofdstraat.
      DUD is niet mooi. Integendeel, DUD heeft de uitstraling van een ernstig verwaarloosde buitenwijk van een middelgrote Amerikaanse provinciestad. Woonhuizen en grote loodsen wisselen elkaar af. De huizen zijn er verwaarloosd, afgebladderd, in elkaar gestort zelfs hier en daar. Allerlei door Chinezen gerunde winkels. Overheidsgebouwen, een gerechtsgebouw, het postkantoor. Het Robert Reimers Hotel met het Tide Table Restaurant, het oudste en één van de weinige restaurants in Majuro. Er is ook een gesloten museum en er zijn The National Archives. Veel kerken zijn er natuurlijk want God en Jezus geven hoop en overal sjouwen Mormonen - jonge mannen in zwarte broek, zwarte schoenen, wit overhemd en een opgespeld naamkaartje - met hun aktetassen altijd getweeën door de hitte.

Wrakken

Autowrakken liggen her en der langs de weg en roedels verwilderde honden maken wandelen niet altijd prettig.

Aan de lagunekant zijn de stranden vervuild en liggen grote zeeschepen weg te rotten in de tropische zon terwijl aan de oceaanzijde het water tegen de randen van de stad beukt.

 

Onder water

Bij hoogwater lopen delen van het eiland onder. De klimaatverandering en de stijgende zeespiegel zijn hier acuter dan ooit. Er is overbevolking op de smalle eilanden, er is een gigantische werkloosheid en de uitzichtloosheid drijft velen tot alcoholisme. Bijna alle gevangen vis wordt geëxporteerd en omdat de beperkte en onvruchtbare grond weinig landbouw toelaat moet het meeste voedsel worden ingevoerd. Daardoor zijn de mensen gewend geraakt aan het eten van junkfood, ingeblikte vis, corned beef en spam, waardoor de Marshallezen tot de dikste mensen ter wereld zijn gaan behoren en er weinig andere plekken zijn met zo een hoog diabetes percentage.
      Maar aardig en gastvrij zijn ze wel, die Marshallezen. Hoewel het in DUD barst van de taxi’s - die ook nog eens slechts één dollar kosten -, komt het regelmatig voor dat een niet-taxi voor je stopt, iemand het raampje opendraait en zegt : “You wanna free ride?” Zo ook Dokter Holden, psychiater in het plaatselijke ziekenhuis. Hij reed ons een flink deel van de stad door en nodigde ons uit om later in de middag een kijkje te komen nemen op zijn afdeling. Die bevond zich in een wat slonzig gebouw dat apart stond van het ziekenhuis. “Wellness center” heette het hier en anders dan je zou verwachten was dit de verzamelnaam voor allerlei afgeleide medische disciplines zoals psychiatrie en fysiotherapie.


Psyche

“Het is de uitzichtloosheid hier die de psyche aantast”, zei hij vanachter zijn bureautje toen we hem opzochten in zijn kantoor. Dikke gordijnen konden de zon op het raam maar amper tegenhouden en de airco stond op tien. “Een onderliggende angst voor de toekomst. De lage eilanden en de stijgende zeespiegel. Onbewust heeft dat veel invloed op de gesteldheid van de bewoners hier. Je kan wel van alles willen, maar wat heeft het voor zin. Eens houdt het hier tóch op te bestaan.”
      Dokter Holden zelf kwam oorspronkelijk van Kosrae, een ruig, vruchtbaar en bergachtig eiland in buurland Micronesië. “In ons ziekenhuis op Kosrae hebben ze geen psychiaters nodig. Daarom ben ik hier.”

      Aan het eind van de middag taxieden we terug naar Joe’s Place. We liepen langs het huis naar de tuin aan de oceaanzijde. De uitgestrekte zwarte koraalplateaus met de “pools” waren verdwenen. Het was vloed geworden en de golven beukten tegen het tuinmuurtje.

 

 

 

Rolf Weijburg's
 A
tlas van de 25 kleinste landen in de wereld

KliHIER voor alle afleveringen