Najaar 1995/najaar 1971

Een rondje Haringvliet 

Haringvlietdam-Hellevoetsluis-Tiengemeten-Hellegatsplein-Den Bommel-Middelharnis-Stellendam-Haringvlietdam

Het voormalige radioprogramma Ongehoord van de VPRO was nogal bijzonder. De makers trokken naar een plek ergens op de wereld en vertelden daar verhalen met geïmproviseerde teksten. 
     
De programmamaker als solistische verhalenverteller. Gesteund door lokale geluiden.

 Ik heb er tien gemaakt.
      Op de meest merkwaardige plekken ter wereld.
Maar ook in Nederland.
     
In het najaar van 1995 trok ik het Haringvliet rond. Lopend over de Haringvlietdam naar Hellevoetsluis. Vandaar via de gele lijn met de kano langs het eilandje Tiengemeten.
      En toen fietsend over de Haringvlietbrug via Middelharnis terug naar de Dam.

 

Haringvlietdam; ingenieus waterbouwwerk 

 


Zeventien sluizen

Ik begon op de Dam die op 15 november 1971 geopend werd door koningin Juliana. Een  verbinding tussen de Zuid-Hollandse eilanden Goeree-Overflakkee en Voorne-Putten.
     
In die dam bevinden zich zeventien sluizen, die als een soort kraan kunnen werken.
Overtollig rivierwater kan worden afgevoerd, zeewater kan worden ingenomen.
     
Dit laatste gebeurde overigens niet, waardoor het Haringvliet een rustig zoetwaterbekken is geworden.
In 1995 waren er plannen om de dam regelmatig ook vanuit zee open te zetten.
     
Maar anno 2018 is dat nog steeds niet gebeurd.
Boerenorganisaties hebben daar protest tegen aangetekend.


Audio
Ik was voor De Volkskrant bij de opening. .

Het Radioprogramma begon zo:

Pamela heette ze.
‘’Zeg maar Pam hoor‘’, zei ze ineens.
     
Ze was dik en droeg een bril met van die borrelglazen. Ze had rood hennahaar, had aan iedere vinger een ring en droeg kralen en kettingen op een groen mantelpak. Ze had een wat zurige adem, kwam uit de Verenigde Staten en werkte sinds twee maanden in Brussel voor een groot internationaal persbureau. 
      Ze was voor de tweede maal in Nederland.

De hele dag sjokte ze achter mij aan. Of liever: klampte ze zich aan mij vast.
     
De Haringvlietdam is één van de grootste waterbouwkundige werken ter wereld.
Zo stond het in diverse talen op het persbericht. Pam was daar niet tevreden over.

      ‘’Hoezo één van de grootste? Hoe groot dan wel? En wat is eigenlijk het grootste waterbouwkundige werk ter wereld?’’
Dat soort vragen. Dat soort opmerkingen.
     
De godganse dag door.

‘’Is de Assoeandam’’ , zei ze dan ineens, ‘’het grootste waterbouwkundige werk ter wereld?’’
     
Ik probeerde het haar uit te leggen. Keer op keer.

Ik zei dat de Haringvlietdam misschien niet het grootste, maar in ieder geval wel het meest ingenieuze waterbouwkundige werk ter wereld was.  
      Veruit. Veel knapper bijvoorbeeld dan die Assoeandam.

‘’Deze dam heeft eigenlijk twee functies‘’, zei ik dan. ‘’In de eerste plaats is het een dijk; een waterkering.
     
En in de tweede plaats regelt het de waterhuishouding van Nederland.
Hieronder liggen maar liefst zeventien sluizen en die werken als een kraan‘’.

Ze keek me stom verbaasd aan.

‘’Dijk? Kraan? Sluis? Wat is dat allemaal?’’

‘’Goed’’ zei ik dan. ‘’Je weet waarschijnlijk dat een belangrijk deel van Nederland onder de zeespiegel ligt….

En dan keek ze me weer aan. Volkomen onthutst!

‘’Onder de zeespiegel? Land onder de zeespiegel? Watersnoodramp? Nooit van gehoord‘’.

Aan het eind van die dag vroeg ik haar of het allemaal zou lukken.
      Ze gaf een knipoog en hield -bijna triomfantelijk- haar persbericht omhoog. 
De volgende dag stond in haar verslag dat de Haringvlietdam -op de Assoeandam na- het grooste waterbouwkundige werk ter wereld was.  


Hellevoetsluis

 


Oudenhoornse Zeedijk

Op deze plek onder Oudenhoorn op Voorne-Putten werd in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 een groot gat in de dijk geslagen.
     
Het water kwam zeventien treden hoger dan het bordje: Normaal hoogwater Noordzee.
Er vielen in dit gebied 27 slachtoffers. Grote delen van Voorne en Putten stonden onder water.
     
De dijk hier is nu op Deltahoogte: 5.60 meter boven NAP.

 


Lichtopstand

Tiengemeten

Het eiland Tiengemeten had in 1995 nog een landbouwbestemming. Graan, suikerbieten, aardappelen.
     
Nu is het eigendom van Natuurmonumenten en is het veranderd in een natuureiland.
Sommige dijken zijn doorgestoken.

Er zijn nog zo'n twintig permanente bewoners.
     
Per jaar komen er steeds meer recreanten. Wandelaars maar ook vogelaars. Er is een herberg, een pannenkoekenrestaurant, een museum en een kleine camping.
      Bezoekers moeten er naar toe met de veerboot.

 

 
Haringvlietbrug
De Haringvlietbrug ligt op het Hellegatsplein, de verbinding tussen Hoeksche Waard, West-Brabant en Goeree-Overflakkee.

  


Den Bommel


Stad aan 't Haringvliet

 

 
Middelharnis Jachthaven

 


Stellendamse Visafslag

 

Stellendamse garnalen

Nederlandse garnalen zijn de beste ter wereld.
     
En Stellendamse garnalen zijn de beste van Nederland.

Zeggen ze in Stellendam.
     
Bij de Visafslag in de Buitenhaven gaan ze hard.


Terug bij de Haringvlietdam

 


Ontmoetingen in de lucht:

1. Jevgeni, een Oezbeek
2. Mira, een Zuid-Afrikaanse
3. Harald, een Noor
4. Ilse, een Vlaamse
5. Jolande, een Hollandse
6. Joe, een Samoaan
7. Nor, een Singapore-girl
8. Mariah, een Braziliaanse

Ontmoetingen in de open lucht:

1. De kapitein, een Montenegrijn
2. Salomon, een Mozambikaan
3. Meri-Tuuli, een Finse 
4. Lama Tsultrim, een Bhutanees
5. De viskoopster, een Malta-ganger
6. Marco, een Boliviaan
7. Dominee Kiss, een Hongaar in Roemenië
8. Mevr. Sobolovic, een Joegoslavische
9. Uncle Basil, een indiaan in Guyana
10: Boris, een Siberiër
11: Mr. Omar, een Soedanees
12: Arvid, een Gotlander
13: Mr. T.F. Keohane Jr.,een Yank
14: Stefan, een Tovenaar
15: De Museumdirecteur, een Mauritiaan
16: Godfrey, een Zimbabwaan
17: Bassam Abu Sharif, een Palestijn
18: De oude schilder, een Cypriotische
19: Lucky, een hond te Lesotho 
20: Mulu, een Eritreeër 
21: De dierenarts, een Belg 
22: De taxichauffeur, een Egyptenaar 
23: De uitbater, een Bosniër
24: Piia, een Estlandse 
25; De wapendrager, een kolonist op de Westbank
26: De pizzakoerier, een Geluidsliefhebber 
27: Sigurd, een IJslander 
28: De opvarende, een Helsinki-ganger
29: De luitenant-kolonel, een militair in Mozambique 
30: Stan Aerts, een veehouder in een Schierenclave
31: De Jilkiankans, een familie in Kirgizië
32: Brigita, een Letse 
33: De intrigant, een Engelsman in Griekenland
34: De kapitein, een hoerenloper in Bremen
35: Van Lap Luong, een Vietnamees in Tsjechië 
36: De aristocraat, een Spanjaard in Zuid-Soedan
37: Robert Peel, een Engelsman op Fanø
38: Svetlana, een Russin
39: De Mariakapel, een wit bouwsel in Ligurië
40: Zoltán, een Hongaar
41: Een verliefd stel; Hollandse tieners op Sardinië
42: De Jacquet's, een familie in de Champagne
43: Wapenhandelaar Johan, een Noor op Spitsbergen 
44: De correspondent, een Amerikaanse in Holland