Nieuwe woorden

 

 

Herrijzenis & pikkendrift

 

 

wel es van 'pikkendrift' gehoord ?
heeft dat met 'herrijzenis' van doen ?

volgens TROUW wel:
<https://www.trouw.nl/democratie/europa-begon-bij-een-middeleeuwse-droom~a335dec4/>

 

 

 

(Ontvangen van Theo Uittenbogaard)

 

 

 

 

 

 

Een studentikoos cadeautje

In 1987 begeleidde ik een groepje studenten van de School voor Journalistiek in Utrecht. Zij hadden zich gespecialiseerd in radio en zouden het jaar daarop afstuderen.

      Ik legde de nadruk op verzorgd taalgebruik en gaf voortdurend voorbeelden van krom, onzorgvuldig, quasi-modern en populistisch Nederlands. Daar had ik een lange lijst voorbeelden van.

      Halverwege het trimester verscheen het boekje Turbotaal van Jan Kuitenbrouwer.
Een boekje (Van socio.babble tot yuppie.speak) met krom, onzorgvuldig, quasi-modern en populistisch taalgebruik.
      Dat boekje werd een enorm succes. Ik kreeg het direct na verschijnen van de studenten cadeau.

 

Cadeautje

    


Ze keken daar erg triomfantelijk bij, want een opmerking die ik voor de radio gemaakt had, werd in dat boekje geciteerd. En dat was bepaald niet positief bedoeld.
      Ik had gezegd: ’ongeveer zoiets als’.
Dat was een -signaleerde Kuitenbrouwer- pleonastische verhaspeling. Er waren meer van dit soort ''argeloze kromsprekers'' bij de omroep.
      Ze hadden nog iets gemeen: Het waren allemaal veelverdieners.
Althans: volgens Kuitenbrouwer.


Verhaspelaars


 


Een paar kreten uit die tijd:


Hoppa, daar gaan we weer

Wat jij daar doet is echt wreed (goed!)

Dan vind ik nou echt retegoed (Verdomd goed) (Retecool) (Retevet)

Dat gaan we niet doen; echt niet!

Dat gaan we niet doen; no way

Je moet doen wat je niet laten kunt; doe maar lekker belangrijk!

Oh ja joh, meen je dat nou echt?

Ga weg!

Dat is niet koel, eerder lauw

Ik ben niet erg geïnteresseerd, qua kunst (qua politiek) (qua voetbal)

Het was waanzinnig gezelly

Dat is niet waar, absoluut niet, pas du tout

Vet wel, dat nummer

Daar ga ik niet heen hoor, qua depritent

Doe maar even opruimen, ja!

 

 

 

Luchtbellenscherm onder water

  

Sluisdeurwissel dus. Mooi woord. Het zou kunnen staan voor een changement bij een dancefestijn. Maar het staat gewoon waar het voor staat; het vervangen van sluisdeuren, die verouderd zijn.
      Het bord staat bij de Krammersluizen, die Volkerak/Krammer verbinden met de Oosterschelde. Die sluizen zijn een onderdeel van de Philipsdam. Ik zou er komende maandag maar wegblijven, want het Zeeuwse toeristenseizoen is dan nog niet helemaal voorbij.

  

De Philipsdam verbindt het Zeeuwse Sint Philipsland/Tholen met de Grevelingendam, die weer de verbinding is tussen het Zuid-Hollandse Goeree-Overflakkee en het Zeeuwse Schouwen-Duiveland.
      De rode haken bij de Krammertoren zijn de sluizen.

  

De Philipsdam was één van de laatste Deltawerken. Aangelegd tussen 1976 en 1987. Er zijn twee sluizen voor de beroepsvaart en twee jachtsluizen voor de pleziervaart. Ze openen maar liefst 13.000 keer per jaar.
     
Het zijn zeer bijzondere sluizen, want het Volkerak heeft zoet water en de Oosterschelde zout.
Om te voorkomen dat zoet en zout in elkaar overlopen is onder water een luchtbellenscherm aangelegd.

 

 

Stadsjeeps & rastemeiers


Zitschade

‘’Zitten is het nieuwe roken’’. Dat verontrustende zinnetje stond op de voorpagina van NRC-Handelsblad. Het is ’t resultaat van een grootschalig onderzoek onder ruim één miljoen westerse vrijwilligers die deelnamen. Acht uur zittend bureauwerk verhoogt de kans op overlijden met 40 procent. Net als trouwens drie uur T.V. kijken. Zitschade heet dat. Je kunt het overigens eenvoudig compenseren door op acht uur zitten één uur te wandelen in een fiks tempo.


Stadsjeep

Lang geleden toen ik in het leger diende, was ik chauffeur in een Nekaf. Een jeep, waarmee je in het terrein ongekend veel hordes kon nemen, als je er een beetje bedreven in was. Maar tegenwoordig bestaan er ook jeeps voor in de stad. Seat bijvoorbeeld heeft de Ateca ontwikkeld. Een autootje met een filerijassistent, een inparkeercamera en vermoeidheids- en voetgangersherkenning. Verder beklimt de jeep zonder moeite een steile dijk en daalt daar beheerst weer af zonder dat de chauffeur zelf hoeft te remmen. Wat je overigens met dat soort mogelijkheden aan moet is mij volkomen onduidelijk.


Glitteroksels

Het komt steeds vaker voor dat jonge vrouwen op feestjes en in disco’s verschijnen met glitters onder hun oksels. Dat schijnt sexy te zijn. Je kunt dan maar beter niet je haren scheren, want dat blijven de glitters beter zitten. In navolging op deze trend zijn er inmiddels ook glitterwenkbrauwen en glitternavels.

 


Rastemeier

In de Volkskrant komt Barbara van Brakel aan het woord. Zij is inmiddels 57 jaar, maar volgens de krant een rastemeier. Zij werkte namelijk vanaf haar achttiende jaar als hoer op diverse werkplekken in Utrecht. Zij geeft nu advies over hoe de nieuwe hoerenbuurt van Utrecht kan worden opgeknapt en veiliger kan worden gemaakt. Er worden onder meer 162 nieuwe ruimtes gebouwd, die verhuurd worden aan prostituees. Peeshuisjes noemt men dat.


Graffitistaking

Southern Rail, een Britse Spoorwegorganisatie riep weer eens een staking uit. Aanleiding was ditmaal graffiti dat op drie treinen was gespoten. Op borden werd het volgende meegedeeld: ‘’Deze dienst is geannuleerd wegens vandalisme. Excuses voor het ongemak’’.
      Veel begrip bij de reizigers was er niet. Southern Rail heeft inmiddels de bijnaam Southern Fail, omdat er de laatste tijd treinen uitvallen om allerlei redenen. Tekort aan personeel, ruzie met de vakbonden, blaadjes of sneeuw op de rails. Zelfs verkeerd zonlicht.



Ziektelastmeter

Het werd gelanceerd door het Maastrichts Medisch Centrum. Een zogeheten ziektelastmeter voor patiënten met COPD, een ernstige longziekte die niet te genezen is. Maar met de ziektelastmeter kunnen wel resultaten geboekt worden, die tot verbetering leiden.
      Arts en patiënt vullen ieder halfjaar een lijst in. Daar komen scores uit, die in een computerprogramma worden verwerkt. De patiënten moeten dan natuurlijk wel hun levensstijl aanpassen en maatregelen nemen.
      Stoppen met roken bijvoorbeeld of meer bewegen. Waarom die patiënten dat niet zelf kunnen bedenken is me dan weer niet duidelijk.

 

 

Spellingchaos

Ik had het bijna verdrongen, maar het is alweer twintig jaar geleden dat de Nederlandse Taalunie nieuwe spellingregels bekendmaakte. In het Groene Boekje konden we allemaal zien hoe het voortaan moest. Er kwam veel kritiek en niet zo lang daarna verscheen het Witte Boekje hoe het ook kon.
      Ik werd hieraan herinnerd, toen ik op een markt het boekje Spellingchaos tegenkwam, een ‘’buitenparlementair onderzoek naar de nieuwe spelling’’ van Wim Daniëls & Felix van de Laar.
     
Een humoristisch boekje. Verschenen in 1996.
Lees bijvoorbeeld even de volgende zin:
‘’De apenkolonie zat in de apebroodboom en op de apenrots, terwijl de kinderen apetrots hun apenliefde toonden door apenootjes te gooien, behalve die ene jongen die het apezat was en dat hele apengedoe maar apekool vond”.

De auteurs volgen hierbij de hilarische uitleg:

---Apenkolonie volgt de hoofdregel voor de tussen-n

---Apebroodboom krijgt geen tussen-n omdat ‘’aap’’ een diernaam is en ’broodboom’ een dierkundige aanduiding.

---Apenrots volgt de hoofdregel

---Apetrots krijgt geen tussen-n omdat het eerste deel van deze samenstelling het tweede deel versterkt en het geheel een bijvoeglijk naamwoord is.

---Apenliefde volgt de hoofdregel

---Apenootjes krijgt geen n, omdat ‘’aap’’ een diernaam is en ‘’nootjes’’ een plantkundige aanduiding

---Apengedoe volgt de hoofdregel

---Apekool krijgt geen n omdat ‘’aap’’ een diernaam is en ‘’kool’’ een plantkundige aanduiding; of zou hier de uitzonderingsmaatregel van toepassing zijn die zegt dat een samenstelling waarvan een van de delen niet meer in zijn oorspronkelijke betekenis is te herkennen geen tussen-n krijgt.

   

Zeer actueel nog.  
     
En logisch dat de Nederlandse Taalunie spellingrust nastreeft
(Zie Nieuwe woorden 87; Spellingrust)