Audio (135)

32 jaar later

Zonder geld de wereld rond


Eén van de meest succesvolle radioprogramma’s ooit vond plaats in de zomer van 1981. Twee teams van twee verslaggevers vertrokken op 3 juni bij de VPRO-studio. Zij moesten de wereld rond. ZONDER GELD.

      In navolging van Jules Vernes hoofdpersoon Phileas Fogg uit ’De reis rond de wereld in 80 dagen’.

Zij moesten in ieder geval in Istanbul, Bombay, Singapore, Yokohama, San Francisco, New York en Londen ‘stempeltjes’ halen.
     
Er waren echter grote verschillen met de excentrieke en steenrijke Phileas Fogg.
      Dit was namelijk ECHT.
De verslaggevers moesten de klus klaren in 60 dagen en hadden alleen geld om in noodgevallen te gebruiken. Ze moesten werken onderweg. Rommelen en sjoemelen. 
      En zij moesten opnames maken, die op één of andere manier naar Hilversum verstuurd moesten worden. Dat was in 1981 zonder mobiele of satelliettelefoons en zonder computers etc. behoorlijk lastig.
     
Daarna werden door ’het thuisfront’ montages gemaakt, die negen weken lang iedere woensdag van kwart voor elf tot één uur werden uitgezonden in het programma Villa VPRO op Hilversum 1.

Roel van Broekhoven en ik waren team 1 ook wel ’donker & interessant’ genoemd.
     
Team 2 bestond uit Ton van der Graaf & Jan Willem Dolk. Zij waren gedoopt tot ’jong en blond’.
Om het spannend te maken, werd er een wedstrijd van gemaakt.
     
De teams zaten elkaar dwars en legden elkaar in de luren.
Vanaf het eerste moment bleek het programma een groot succes. 
      Wekelijks kwamen bij de VPRO zakken vol met post, tips en aanmoedigingen binnen.
Op kantoren werden weddenschappen afgesloten; vakanties werden verzet. 
      Het luistercijfer steeg tot meer dan twee miljoen per uitzending.

FEEST in HILVERSUM

(Midden rechts Roel van Broekhoven; midden links uw bloghouder)

Bij de laatste feestelijke uitzending hadden zich zo'n 10.000 mensen verzameld op de 's Gravelandseweg in Hilversum.
     
En dat terwijl op datzelfde moment het 'sprookjeshuwelijk' tussen Charles & Diana rechtstreeks op de T.V. werd uitgezonden.
Jarenlang werden wij later aangesproken op deze reis.
     
Sterker: er zijn nog steeds mensen die er -ruim 32 jaar later- over beginnen.
De programma's zijn HIER te beluisteren.

In het kerstnummer van de VPRO-Gids maakte hoofdredacteur Boudewijn Paans toen dit verslag.

 


 





















V.l.n.r.:

Uw bloghouder, Roel van Broekhoven, Ton van der Graaf, Jan Willem Dolk

 

 

 

ANC vrouwen zingen over Mandela

 

Het stadje De Aar ligt in het hart van Zuid-Afrika, ongeveer halverwege de lijn Johannesburg-Kaapstad.     
      Op dinsdag 26 april 1994 was ik daar. Een dag voor de verkiezingen, waarbij Nelson Mandela met grote overmacht tot president werd gekozen.
      In De Aar woonden toen ongeveer 40.000 mensen. Een derde in de blanke wijk, een derde in de kleurlingenwijk en een derde in de zwarte wijk.
      Ik rij met vijf zwarte vrouwen van het ANC (African National Congress) mee in een luid toeterende auto, die demonstratief door de blanke wijk rijdt. 
      LUISTER HIER hoe zij Nelson Mandela toezingen.


Ga naar REIZEN 51 voor een wat uitgebreider verslag.

 

De klank van Ulixes

Vandaag is het Bloomsday. U weet natuurlijk wat dat is, maar uw buurman of buurvrouw misschien niet. Bloomsday komt uit Ulysses, de meer dan beroemde roman van de Ierse schijver James Joyce.
      Het beschrijft één dag uit het leven van Leopold Bloom, een joodse advertentieacquisiteur in Dublin.
Die dag was 16 juni 1904.

Complex meesterwerk

Ulysses is een nogal complex boek. Niet geheel onomstreden, maar door critici geprezen als een meesterwerk door zijn diverse stijlen, taalrijkdom en fantasie, zijn taalklanken en -wendingen, humor en zijn voor die tijd alle taboes doorbrekende seksscènes.

      Vrij algemeen wordt de roman beschouwd als HET werk van de wereldliteratuur in de twintigste eeuw. Op Bloomsday 1982 - het honderdste geboortejaar van Joyce- werd het integraal voorgelezen voor de Ierse radio. Drieëndertig acteurs deden daar dertig uur over. Dit bijzondere experiment stond later model voor de VPRO-Radio, toen Gerard Reve zijn Avonden voorlas.

      Je moet er even inkomen. Misschien helpt het om eerst de film te zien. (Staat HIER integraal op Internet).
Dan leer je de karakters een beetje kennen. Niet alleen Leopold Bloom, die een soort reïncarnatie wordt van Odysseus, maar ook zijn vrouw Molly, die aan het eind van het boek een opzienbarende erotische monoloog afsteekt. En dan is daar ook nog de student Stephen Dedalus, die zo graag een kunstenaar zou willen zijn.

      Ik heb het boek gelezen in de vertaling van Pael Claes en Mon Nys, die in 1994 verscheen. Maar als u het boek niet gelezen heeft of zou willen herlezen, kunt u ook de geprezen nieuwste vertaling aanschaffen. Daarvoor tekenen Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes.
      Die vertaling verscheen vorig jaar, maar binnenkort is er ook een pocket-editie.

Mijn oud VPRO-collega Guido Spring maakte samen met deze vertalers een radiodocumentaire, die vanavond tussen negen en tien uur wordt uitgezonden op Radio 1. Guido en de vertalers volgden in Dublin de sporen van Bloom en James Joyce en zochten vooral naar de geluiden van toen onder de titel: De klank van Ulixes.

      De documentaire (NTR-KRO-VPRO) kon gemaakt worden dankzij steun van het Nederlands Letterenfonds. Bijdrages zijn er ook van zanger Lucky Fonz en actrice Margijn Bosch. De presentatie op Radio 1 is van Vincent Bijlo.

Op DEZE SITE meer over de wekelijkse radiodocumentaire. Daar kunt u ook naar het programma luisteren als u het vanavond mist.

James Joyce Tower

                  

Medewerkers aan de documentaire op de James Joyce Tower even buiten Dublin aan het strand van Sandycove. De plek waar de roman begint.

V.l.n.r.: Robbert-Jan Henkes, Guido Spring, curator Robert Nicholson van de J.J.Tower en Erik Bindervoet.

Een beetje sfeer

Om een beetje in de sfeer te komen één citaat: (Begrijpt u waarschijnlijk ook waarom het moeilijk is om dit boek te vertalen)


‘Omdat hij een goedaardige aanhoudende pijn in de voetzolen voelde, strekte hij zijn voet naar één zijde uit en bekeek de kreuken, uitpuilingen en uitsteeksels die gedurende het herhaaldelijk in diverse uiteenlopende richtingen lopen waren veroorzaakt door druk van de voet, boog daarop voorover, ontstrikte de veterknopen, maakte de veters vrij en los, trok elk van zijn twee schoenen voor de tweede maal uit, deed de gedeeltelijk bevochtigde rechtersok uit, die aan de voorzijde opnieuw door de nagel van zijn grote teen was doorboord, tilde zijn rechtervoet op en trok nadat hij een paarsrode elastieken sokophouder had losgehaakt, zijn rechtersok uit, plaatste zijn onbedekte rechtervoet op de rand van de zitting van zijn stoel, pulkte aan het uitspringend deel van de grote-teennagel en scheurde het er zachtjes af, bracht het afgescheurde deel bij zijn neusgaten en snoof de reuk van het levende vlees op, waarna hij bevredigd het afgescheurde stuk nagel wegwierp’.

 

 

 

Ook je eigen vrouw


In 1978 werd actie geschreven als aktie. In het VPRO-radioprogramma Embargo, dat op vrijdag aan het eind van de middag werd uitgezonden, werd iedere week een zogeheten aktiespot uitgezonden. Voor en na het nieuws. Een linksige, alternatieve soms radicale beweging ging iets ondernemen en kreeg een minuut zendtijd om dat aan te kondigen. De VPRO toonde daarmee zijn engagement. De groeperingen stonden in de rij om aan de beurt te komen.

      Op het digitaal radioarchief van de VPRO staat een aantal van die spotjes. En zelf heb ik er ook nog een paar, omdat ik een aantal cassettebandjes heb bewaard van oude uitzendingen.

      Het zijn opmerkelijke spotjes. Niet zozeer vanwege de manier waarop Philippe Scheltema ze met veel toeters en bellen maakte, maar omdat ze een intrigerend tijdsbeeld vormen van wat de alternatieve scene 35 jaar geleden bezig hield. Sommige spotjes zijn gedateerd, maar anderen zijn nog verrassend actueel.

       Neem deze aktiespot van de Vereniging tegen Discriminatie, waarin een Surinaamse meneer begint met de kreet: 
      ‘Er wordt gediscrimineerd in Nederland’.

Dan volgen Turken, Marokkanen, Antillianen, Surinamers, Chilenen, homo’s en zigeuners. 
      ‘En’, zo eindigt de stem ‘je eigen vrouw’.

Dat hij zich hiermee -het homohuwelijk bestond nog niet- alleen tot mannen richt moet u maar beschouwen als een fout opzetje.

LUISTER HIER naar de spot.

De Vereniging bestaat niet meer, maar ging in 2007 met diverse andere organisaties op in een nieuwe landelijke vereniging tegen discriminatie onder de naam Art.1.

       Dat slaat uiteraard op de grondwet, waarin staat:
‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan’.

 

Aktiespots 1: Lekker Dier
Aktiespots 2: Amelisweerd
Aktiespots 3: 't Kan Anders
Aktiespots 4; Het Russell Tribunaal
Aktiespots 5: Chili Komitee Nederland

 

 

 

 

Stop de militaire Junta


In 1978 werd actie geschreven als aktie. In het VPRO-radioprogramma Embargo, dat op vrijdag aan het eind van de middag werd uitgezonden, werd iedere week een zogeheten aktiespot uitgezonden. Drie keer.
      Een linksige, alternatieve soms radicale beweging ging iets ondernemen en kreeg een minuut zendtijd om dat aan te kondigen. De VPRO toonde daarmee zijn engagement. De groeperingen stonden in de rij om aan de beurt te komen.

      Op het digitaal radioarchief van de VPRO staat een aantal van die spotjes. En zelf heb ik er ook nog een paar, omdat ik een aantal cassettebandjes heb bewaard van oude uitzendingen.

      Het zijn opmerkelijke spotjes. Niet zozeer vanwege de manier waarop Philippe Scheltema ze met veel toeters en bellen maakte, maar omdat ze een intrigerend tijdsbeeld vormen van wat de alternatieve scene 35 jaar geleden bezig hield. Sommige spotjes zijn gedateerd, maar anderen zijn nog verrassend actueel.

Sommige spotjes hebben zelfs een heel klein beetje geholpen.

      Neem  DEZE AKTIESPOT voor Chili.

Het land zuchtte in 1978 onder een militaire dictatuur onder leiding van generaal Augusto Pinochet. Hij was op 11 september 1973 met een militaire machtsgreep aan het bewind gekomen. Salvador Allende, de zittende president van Unidad Popular werd daarbij vermoord.
      Nobelprijswinnaar Pablo Neruda overleed kort daarop. Volgens een officiele lezing aan prostaatkanker, maar er zijn bronnen, die beweren dat ook hij vermoord is. Hij zou een giftige injectie hebben gekregen. Een maand geleden is zijn stoffelijk overschot opgegraven om dat te onderzoeken.

      Onder grote druk van internationale machten & krachten en interne oppositionele bewegingen kwam er in 1990 een eind aan de junta en werd Chili weer een democratie. Dat was het trouwens voor 1973 ook heel lang geweest.


In mijn archief vond ik deze poster , die ik eens gekregen heb van een lid van het Chili Komitee Nederland. Moeder & twee kinderen voor de Chileense vlag.

(Foto: Hannes Wallrafen).

 

Aktiespots 1: Lekker Dier
Aktiespots 2: Amelisweerd
Aktiespots 3: 't Kan Anders
Aktiespots 4; Het Russell Tribunaal

 

Van Hans Tentije


Chili

De begrafenis van Pablo Neruda
heb ik gezien, gisteren, op de televisie
kitschbloemen waren met overweldigende pracht regelrecht
vanaf Macchu Picchui op z'n kist neergedaald, als oranjebloesem
en honderden mensen zongen in 't spaans de Internationale
't was of hij die zelf geschreven had

ergens in Santiago lag een kapotgeschoten man op straat
onder wat kranten
waarin misschien 't leugenachtige nieuws over de dood
van Allende nog naritselde

even later kwam er een admiraal van de militaire junta in beeld
om te vertellen dat de linkse terreur was afgelopen
dat de armen 't nu eindelijk beter zouden krijgen

wat kon ik anders doen, godverdomme
dan hem een langzaam slopende kopervergiftiging toewensen
anders niks
maar tegelijkertijd schoten me, slordig maar ontroerend genoeg, deze
regels van jou, Neruda, te binnen

 ''Ik wil de dood samen met de armen
wie tijd ontbrak hem nader te bezien
geranseld als ze zijn door wie de hemel
verkaveld hadden en fraai ingedeeld"

 

 

Subcategorieën