Aardrijkskunde (83)

 

GEO-TRIVIA (27); Koloniale geschiedenis


Gezocht: Dubieuze grens langs meer


Gevonden: Malawimeer Afrika

 

                         

Kijk eens naar dit kaartje. De grens tussen Malawi en Tanzania. Die loopt langs de rand van het Malawimeer en niet door het midden zoals tussen Malawi en Mozambique. Curieus.
     
Dat vinden ze in Tanzania ook. Al jarenlang wordt overleg gevoerd over deze kwestie, want zo’n twee miljoen inwoners van beide landen zijn min of meer afhankelijk van dit meer. Denk bijvoorbeeld aan visserij, voedsel & transport. Bovendien zou het meer gas- en olievoorraden bevatten en zijn een Engels en een Zuid-Afrikaans bedrijf al vergunningen verleend om te boren.

      Waarom loopt die grens zo? En niet door het midden van het meer zoals bijvoorbeeld op dit kaartje hiernaast?
Simpel. Koloniale geschiedenis.
      De grenzen in Afrika zijn eind negentiende en begin twintigste eeuw veelal getrokken door ambtenaren achter tekentafels. Soms deden ze bij gebrek aan professionele cartografie maar wat. (Er gaan  verhalen dat de kaartenmakers soms met elkaar dobbelden of pokerden. En de winnaaar kreeg er dan een stukje land bij. Ik sta er niet voor in, maar het zou zomaar hier gebeurd kunnen zijn.) 

 In 1890 werd het Zanzibar-Helgoland verdrag gesloten tussen Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Dit regelde een aantal afspraken tussen beide landen. Niet alleen over Helgoland (werd Duits) en Zanzibar (was in feite al Engels) maar ook gebieden in Botswana (Brits) en de Caprivistrip in Namibië (Voormalig Duits Zuidwest-Afrika).
      Malawi bleef Brits en het toenmalige Tanganyika was tot 1916 een Duitse kolonie. De grens werd zomaar langs het meer getrokken en dat werd in 1963 nog eens bevestigd tijdens de Organisatie van Afrikaanse Eenheid in Addis Abeba Ethiopië. Overigens tegen de zin van Tanzania.
     

Klik HIER voor alle Geo-Trivia

©2016 Ronald van den Boogaard

 

 

GEO-TRIVIA 26: Baken op Carriacou


Gezocht: Orthodoxe rechtlijnigheid in Cartografie (2)

Gevonden: Gun Point Grenada/Saint Vincent

Drie jaar geleden plaatste ik dit stukje, geschreven door Rolf Weijburg 


Onder grensfanaten

 

GUN POINT

 


Ik heb het nog nooit echt op een kaart zien staan, maar in de Caribische staat Grenada, én onder boundary freaks, grensfanaten, want die zijn er ook, is het alom bekend: het noordelijkste topje van het Grenadaanse eiland Carriacou wordt door een internationale grens afgesneden.

Ten noorden van Grenada ligt de onafhankelijke staat Saint Vincent & The Grenadines. De grens tussen beide landen is ooit bepaald als een lijn die pal oost west loopt en de kortste afstand tussen beide staten precies door midden snijdt.   
      Die kortste afstand ligt tussen het Grenadaanse eiland Petite Martinique en het eilandje La Roche (inderdaad niet meer dan een rots in zee) dat Saint Vincent toebehoort. Trek je deze lijn door naar het westen, dan snijdt hij precies het meest noordelijke puntje van Carriacou af. Gun Point heet het daar, vernoemd naar een door de Britten in 1780 geplaatst en inmiddels verdwenen kanon.

      In feite ligt Gun Point dus aan gene zijde van een internationale grens en behoort het tot Saint Vincent.

                

Zou er ook wat van te zien zijn?

      Vanaf het dorpje Windward in het noordoosten van Carriacou liep een smal weggetje helemaal om de noord. Na een kilometer of twee, drie, kronkelde een klein zandpad rechtsaf het mangrove bos in. Half gebukt strompelden we onder de laaghangende takken en tussen de wirwar van mangrove wortels door totdat we aan het strand van Petit Carenage Bay stonden. Hier moest de grens parallel langs de branding lopen om iets verderop aan land te komen en het noordelijkste puntje van een klein schiereiland af te snijden. Het was een rotsig heuveltje vol dorre struiken dat als een vinger naar het noorden wees: Gun Point. Een overwoekerd pad slingerde door de bush de heuvel op. Boven bleek een trigonometrisch baken te staan, een betonnen paaltje, G/CA 72 – 26 stond er op, maar verder was er niets.  
      Nergens was een bordje waarop bijvoorbeeld “You are now in the State of Saint Vincent & The Grenadines” stond.

In de schaduw van een boom vleiden we ons neer in het warme strandzand. Het uitzicht was prachtig. De eilanden Petite Martinique, Petit Saint Vincent, Union en Mayerau op de horizon. We lieten ons de meegenomen picknick uitstekend smaken. Een picknick op de grens tussen twee landen.

Toen we later besloten terug te lopen, onze spullen pakten en toevallig omhoog keken, zagen we dat er recht boven de plek waar we een dik uur hadden zitten picknicken, een enorme slang opgerold aan een aantal takken hing.
De Grenadian Tree Boa,
Corallus grenadensis!

 

 Klik HIER voor alle Geo-Trivia

 

 

GEO-TRIVIA 25: Schier-Enclave of -Exclave?


Gezocht: Orthodoxe rechtlijnigheid in Cartografie


Gevonden: Point Roberts VS/Canada


In februari 2013 schreef ik daar het volgend stukje over:

 

Starre rechtlijnigheid

Ik heb een fascinerend voorbeeld van starre rechtlijnigheid gevonden.

      Kijk eens naar dit rode rondje.
      Een schiereilandje onder Vancouver in Canada. Point Roberts.

      Op het zuidelijk puntje van dit schiereiland bevindt zich de grens Canada-Verenigde Staten.

Dat komt zo.

 

 

Verdrag van Parijs

  

      

In 1783 werd bij het Verdrag van Parijs de grens getrokken tussen de VS en vier toenmalige Britse kolonieën die verenigd waren in de Confederatie van Canadese staten.
      De grens werd langs een liniaal getrokken op de 49ste breedtegraad.
Een uitzondering werd gemaakt voor Vancouver Eiland, maar niet voor Point Roberts.

      Vandaar die merkwaardige grens waar het er zo uitziet.

 

De grens

De tekst

Schierenclaves

Hoe noem je in de aardrijkskunde dit zuidelijk deel van Point Roberts?

      Dan moeten we naar geografen en cartografen, die definities hebben gegeven voor enclaves & exclaves en voor diverse variëteiten daarop. Enclaves zijn dan meestal gebieden die geheel door één ander land worden omgeven, maar niet bij dat land horen. Exclaves zijn vaak gebieden die door één of twee andere landen worden omgeven, maar ook door zee.

      Zuidelijk Point Roberts is vanuit de V.S. over land alleen te bereiken via Canada.

In die zin zou je het een exclave kunnen noemen. In Wikipedia heet het echter -in het Engels- een pene-enclave een begrip dat Rolf Weijburg (Te Gast 36) vertaalt met het mooie woord schier-enclave. Rolf is kunstenaar en maker van zeer bijzondere atlassen (HIER) en schrijft mij het volgende:


‘’Point Roberts is wat mij betreft geen pene-enclave (vertaal als schier-enclave). Pene-enclaves zijn, mijns inziens, bijna-enclaves die via een hele nauwe corridor of zelfs één enkel punt met het"moederland" verbonden zijn en dus, net zoals schier-eilanden (peninsulas) eigenlijk geen eilanden zijn, eigenlijk geen enclaves zijn.

In die zin is Point Roberts geen pene-enclave.
      In wezen is het zelfs helemaal geen enclave, omdat het niet een territoir van land A is dat omsloten wordt door land B. Het is slechts een stukje land dat grenst aan een ander land en gescheiden wordt van het moederland door water. Je zou het wel een exclave kunnen noemen, net als bijvoorbeeld Melilla en Ceuta, Spaanse gebieden die door Marokko worden omgeven. Maar dan nog.

      Deze gebieden zijn klein, maar hoe groot moet het worden voordat we er niet meer over peinzen om ze nog en- of exclave te noemen? Kijk eens naar ons eigen Zeeuws Vlaanderen of, dichter bij Point Roberts, het noordelijk deel van Michigan. Indonesisch Kalimantan, Irian Jaya, Noord Ierland, het Europese deel van Turkije, Sarawak en Sabah? Niemand noemt dat enclaves of exclaves.

      En hoe groot moet het "scheidingswater" dan zijn? Is de Sinai een Egyptische exclave? Noord Gambia een exclave van Zuid Gambia (of andersom?).

Ach, zomaar wat overdenkingen‘’.


Nu ik dit stukje gelezen heb, bedenk ik dat Zeeuws-Vlaanderen DE ideale schier-exclave is. Ooit kon je daar over land vanuit Nederland alleen via België komen.

Maar sinds de openstelling van de Westerscheldetunnel is dit afgescheiden stuk Nederland een zuivere ’pene-exclave’ geworden.

 
Klik HIER voor alle Geo-Trivia

 

 

Over GEO-TRIVIA

Soms is het de ligging. Soms een recordbrekend gegeven. Soms alleen een naam.
     
Maar er is in mijn ogen iets bijzonders mee.
Zomaar een plek op de aarde. In de atlas.
Op een kaart.
     
Ik noem dat GEO-TRIVIA.
Tot nu toe zijn verschenen:

 

Geo-Trivia (28): Lesotho, San Marino & Vaticaanstad
Landeilanden


Geo-Trivia (27): Malawimeer Afrika
Curieuze grens langs meer

 
Geo-Trivia (26): Gun Point Grenada/St.Vincent
Baken op een grens-top


Geo-Trivia (25): Point Roberts Canada/VS

Schierenclave of-exclave?

Geo-Trivia (24): Werchojansk Siberie
Koudste stad ter wereld


Geo-Trivia (23): De Razende Bol
Een onbewoond eiland voor onze kust


Geo-Trivia (22): The Ladder of  Kotor Montenegro

Meest bochtige weg ter wereld


Geo-Trivia (21): Lombardstreet San Francisco
Meest bochtige straat ter wereld


Geo-Trivia (20): Castelré Noord-Brabant
Nederland op z'n smalst; 200 meter

 

Geo-Trivia (19): Valom Groningen
Meest noordelijke nederzetting op ons vasteland

 

Geo-Trivia (18); San Serriffe. Agloe, Argleton en Sandy Island
Fictieve plekken op kaarten en mappen


Geo-Trivia (17): Putte; Noord-Brabant/Antwerpen
Dorp in twee landen en drie gemeentes

 

Geo-Trivia (16): Tristan da Cunha & Amsterdam Eiland
Meest-geisoleerde -bewoonde- eilanden ter wereld

 

Geo-Trivia (15): Republiek voor 1 dag
Roethenië, Ooit Hongarije, Tsjecho-Slowakije, Sovjet-Unie en Ukraine


Geo-Trivia (14): Viergrenzenpunten op de wereld
Gevonden o.a.; Vierstatenpunt Utah- Colorado-Arizona- New Mexico-

 

Geo-Trivia (13): Het enige vierlandenpunt op aarde
Quadripoint Zimbabwe-Botswana-Namibia-Zambia


Geo-Trivia (12): Een Nederlands paaltje

Arabisch Drielandenpunt: VAE, Oman, Saudie-Arabia

 

Geo-Trivia (11); Droogste plek ter aarde
Atacama woestijn in Chili. Een verhaal met foto's van Brigitte de Lange


Geo-Trivia (10); Sint Anna ter Muiden, een eindpunt

De meest westelijke punt van Nederland; tevens de kleinste stad


Geo-Trivia (9); De Cooch Behar enclaves

Een enclave binnen een enclave binnen een enclave


Geo-Trivia (8); Een Y-brug te Ohio

Een mooie zeer karakteristieke brug over twee rivieren


Geo-Trivia (7); Een Vierrivierenpunt

De Rijn, de Maas, de Ruigt en het Hollandsch Diep


Geo-Trivia (6);
Purmuškès Litouwen

Het centrum van Europa


Geo-Trivia (5); Het verloren Wybertje

Een land zonder land


Geo-Trivia (4): Taal Meer Filipijnen

Een meer op een eiland in een meer op een eiland


Geo-Trivia (3); De 32 Heikanten

De buurtschappen van Brabant


Geo-Trivia (2); Het palindroom Qaanaaq te Groenland

Van het meest noordelijke palindroom naar een schierpalindroom


Geo-Trivia (1); VRH te KRK

Dorp zonder klinker op eiland zonder klinker

 


Kotor, Quito, Rotterdam, Nashville en Rome

De makers van de Lonely Planet kwamen vorige week weer met een wereld Top Tien van steden, die je moet bezoeken. Dat is altijd een curieus lijstje.
      Rotterdam bijvoorbeeld staat op de vijfde plaats en Rome op de tiende. Tweede is Quito Ecuador en derde Dublin Ierland. Nashville V.S. staat op 9. Maar het meest opmerkelijk is de nummer 1: Kotor in Montenegro.
      Terecht?
Oordeel zelf. Ruim drie jaar geleden was ik er een week. Daar schreef ik de volgende stukjes over.

Een bergvesting aan zee

Kale fjord

Dit is de baai van Kotor in Montenegro (Boka Kotorska), de mooiste fjord van Zuid-Europa.
      Soms smaragdgroen, soms azuurblauw water tegen een achtergrond van donkere bergen.
Aan de overkant op deze foto ligt het oude stadje Kotor met zijn vesting, zijn nauwe straatjes, pleinen, paleizen en oude huizen, zijn cafés, restaurants en terrassen, zijn poorten, doorkijkjes en kerken.
      De stad staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco, vooral vanwege zijn vesting, die niet alleen aan de kant van de Adriatische zee ligt ,maar ook tegen de berg op is gebouwd. De wallen stammen uit de negende eeuw.

          

Stadswal

De culturele achtergronden van Kotor zijn zeer divers.
      Ooit behoorde het tot de Romeinse provincie Dalmatië ; vanaf de Middeleeuwen tot 1813 heette het Cattaro en stond het onder beheer van Venetië , het werd Montenegrijns, maar ging terug naar Oostenrijk tot de Eerste wereldoorlog.
      Daarna werd het weer bij Montenegro gevoegd, een zelfstandige republiek in het Joegoslavië van Tito.
Nu is het in trek bij grote aantallen toeristen.

Tito zelf

De oude stad heeft drie toegangspoorten.
      Bij de ingang aan zee (Vrata od Mora) is na de bevrijding van de Nazi’s deze uitspraak van Tito aangebracht:
      Tude necemo svoje ne damo (‘Wat van jullie is, willen we niet, wat van ons is houden we zelf’)

Wallen op de berg

Je kunt de vesting beklimmen , maar dan moet je wel een puike conditie hebben.
     
Het is een klim met 1350 treden. Je kunt dan diverse fortificaties bezichtigen.
Nog zwaarder is het om de hele berg te beklimmen via een oude route, die bekend staat als de Ladder of Cattaro.
      Dit is Mount Lovcen, beter bekend als de Zwarte Berg, waarnaar Montenegro vernoemd is (Crna Gora).
Je kunt verderop de berg ook met de auto op via de Ladder.
      Dit is (zeggen ze in Kotor) de meest bochtige weg ter wereld. Je krijgt dan dit soort uitzichten op de baai.

 

Doorkijk

 

St. Tryphon’s Cathedral


Plein


Straatje


Terras


Schoonmaker


Zuidpoort
 

 

Zeewal

 

Halo; vesting 's nachts 

 

BOKA KOTORSKA; Een rondje

Dit is de baai van Kotor in Montenegro. (Boka Kotorska). Een fjord, die steeds meer toeristen gaan ontdekken. 

      Donkere bergen, smaragdgroen water, oude stadjes, nieuwe appartementen, dure hotels en afgebladderde hotels, kleine haventjes en de meest prestigieuze jachthaven van Europa. Mooie restaurants en onaanzienlijke eettentjes.
      De tegenstellingen zijn groot. Enorm groot.
Cruiseschepen doen Kotor aan, een stad die staat op de lijst van werelderfgoederen van de Unesco.
      Zij moeten zich door de straat van Kamenari dringen.

Nieuw-Amsterdam (Holland-America Line)

 

Hieronder een impressie.

      Risan en Perast zijn oude stadjes, Kotor heeft zijn vesting die tegen de zwarte berg oploopt, Tivat is mondain, Prcanj en Muo zijn vooral moderne nederzettingen.
     
Herzeg Novi is de meest populaire badplaats.
Het ligt recht tegenover het kleine vissersdorpje Rose op het schiereiland Luštica.
      Hier moet vrijwel alles nog ontwikkeld worden.

RISAN

 

St George's Island

Our-Lady-of-the-Rock Island

PERAST

KOTOR

SOLSTICE (Celebrity Cruises)

MUO

PRCANJ

TIVAT

Luštica.

ROSE

HERZEG NOVI

  

Subcategorieën