Aardrijkskunde (83)

 

GEO-TRIVIA 21


Gezocht: Meest bochtige straat ter wereld (Niet weg)

Gevonden: Lombard Street San Francisco


Acht toeristische haarspeldbochten

In 1988 was ik met mijn VPRO-collega Lida Iburg in San Francisco. Wij maakten een radioprogramma over het Amerikaanse gevangeniswezen en hadden ondermeer de grote San Quentin-gevangenis en de Hidden Valley Ranch, een privé gevangenis, bezocht. (Reizen 94).
      We hadden nog een paar dagen over en deden ondermeer wat toeristische attracties aan. In een huurauto reden we door de stad en ik vond het wel leuk om de Lombard Street te nemen. Een straat die zich verkocht als ‘’the most crookedest street in the world’.

     

Ter plaatse viel het allemaal erg tegen. Het bochtige stukje is niet langer dan één huizenblok en telt acht haarspeldbochten.
      Er is éénrichtingsverkeer: omlaag. Je bent in een vloek en een zucht beneden en alles wat je tegen komt zijn fotograferende toeristen, waaronder erg veel Jappen. Het bekende kabeltrammetje stopt namelijk boven en dan kunnen de mensen via trappen aan de zijkanten naar beneden.
      Ooit werd voorgesteld om de straat autovrij te maken en de toeristen er in minibusjes doorheen te loodsen. Maar dat plan ketste af, omdat veel mensen het –net als ik- leuk vinden om zelf in een auto naar beneden te rijden.


Klik HIER voor alle Geo-Trivia

 

 

De Jong & andere Kosovovaren



Ik ontving dit kaartje van een kennis. Een kaart van Europa met daarop de meest voorkomende achternamen in een aantal landen. Hij dacht dat ik er wel ‘iets mee kon’
      Juist.
In zo’n geval kijk je naar Nederland.
En dan komt de eerste verrassing. Niet Jansen is de meest voorkomende naam, maar De Jong.
     
Zou dit wel kloppen?
Ik ging naar DE SITE van het Meertens Instituut voor onderzoek en documentatie van de Nederlandse taal & cultuur. Daar hebben ze een familienamenbank.
      En jawel.
Volgens de Gemeentelijke Basis Administratie in 2007 waren er toen 86.534 mensen met de naam De Jong. Jansen staat op de tweede plaats met 75.698 en De Vries is derde met 73.152. Op de zevende plaats staat Janssen (55.394).
      Van den Boogaard telt overigens 3.529 personen. Mijn zoon met zijn vijf kinderen heeft daar aardig toe bijgedragen.
Ga naar de Nederlandse top honderd.
     
Wat valt verder op?
Schotland hoeft niet onafhankelijk te worden want daar hebben ze met Smith dezelfde populaire naam als in Engeland. Wales met Jones en Wilson met Noord-Ierland hebben geen ‘autochtone’ namen in de top.
      De Faröer Eilanden met Joensen horen ook taalkundig bij Denemarken met Jensen.
Zwitserland is eigenlijk een deelstaat van Duitsland.
      Slovenië is met Novak gelijkluidend met Novák in Tsjechië en Nowak in Polen, terwijl die talen toch niet zo veel op elkaar lijken.
Hetzelfde geldt voor Horvat in Kroatië en Horvath in Slowakije.
      Enver Hoxha was van 1944 tot 1985 een meedogenloos dictator in Albanië, maar zijn naam is daar niet de meest gangbare. Wel in Kosovo, maar daar is een grote meerderheid dan ook Albanees. Zij noemen hun land overigens Kosova en daarom noemen wij de inwoners Kosovaren en niet Kosovoren (Nieuwe woorden 4; Kosovovaren).

      De Scandinavische landen Denemarken, Zweden en Denemarken hadden ooit patronymische namen en daar zijn die nog steeds het meest populair. Dit systeem - zoon of dochter krijgt als achternaam de voornaam van de vader- wordt nog steeds gehanteerd op IJsland, hoewel het daar ook zeer gebruikelijk is dat de naam van de moeder wordt gebruikt. Dat noemen we dan weer metronymische namen.
     
Een kind daar krijgt overigens pas na een aantal maanden de voornaam. Men wacht daarmee om te zien wat voor soort naam het best bij het kind past,
     
De tweeling Gunnar (jongen) en Solveig (meisje), kinderen van Sigurd & Atla kunnen dus Gunnar Sigurdson of Gunnar Atlason en Solveig Sigurddottir of Solveig Atladottir worden.
      Dat Smirnov de meest voorkomende naam in Rusland is, lijkt mij gezien het drankgebruik daar logisch.
De meest gebruikelijke naam in Moldavië (Mol) staat er niet op, maar dat is Moldovan en dat betekent zoiets als Van Holland.
     
En Borg onder Sicilië kon ik aanvankelijk niet plaatsen, maar dat is de meest voorkomende naam op Malta.

 


GEO-TRIVIA (20):


Gezocht: Nederland op z'n smalst

Gevonden: Castelré Noord-Brabant (200 meter!)


In mei 2013 schreef ik daar dit stukje over:

 

Castelré: Een schierenclave

                
Kijk eens goed naar dit kaartje. Het zuiden van Brabant; gemeente Baarle-Nassau. Links ligt een soort Nederlands wormvormig aanhangsel, dat vrijwel geheel omringd wordt door België . Daar ligt het dorpje Castelré. De inwoners hier hebben Belgen als noorderburen.
      De doorgang naar Baarle-Nassau is slechts tweehonderd meter breed. Nederland op z’n smalst.
Een BIJNA-ENCLAVE of om in de terminologie te blijven van kunstenaar-reiziger Rolf Weijburg een SCHIERENCLAVE.

Zeer landelijk


Het is rustig en zeer landelijk in Castelré. Je gaat een beetje terug in de tijd. Langs het Groeske, de oudste kern met een driehoekig pleintje, staan mooie hoeves. Bosschages worden afgewisseld met weilanden en akkers. Er worden veel aardbeien geteeld.
      De elektriciteit wordt hier geleverd door België en dat betekent dat Castelré één van de laatste Nederlandse gehuchten is met elektriciteitspalen. Soms kom je nog gewoon paard & wagen tegen.
      Iedereen knikt; iedereen groet

Terug in de tijd


Aerts' paradijs


Stan Aerts heeft het hier voortreffelijk naar zijn zin. ‘Meneer, dit is een aards paradijs’.
     
Hij is zaterdagkoster in het Belgische plaatsje Minderhout, dat twee kilometer verderop ligt. Als hobby houdt hij koeien. ‘Vleeskoeien! Die hoef je niet te melken’.

      Hij heeft op alle hekken met schrikdraad vlaggetjes aangebracht. Dat is om de kalfjes af te schrikken. Anders ontsnappen ze en dan moet hij er achteraan. ‘Dat is meer werk dan wat vlaggetjes vouwen’.

Zijwegen


De zijwegen in Castelré zijn niet verhard. En ook de weg door Het Groeske gaat over in een zandpad. Het isolement is volkomen,
      Meneer Aerts, die overigens plat Vlaams spreekt, weet dat er 134 inwoners zijn.’Wij voelen ons allemaal Belg. Wij worden alleen door de Nederlanders achter de vodden gezeten. Mijn vrouw bijvoorbeeld is Belgische. Iedere vijf jaar moet ze naar Den Bosch om haar verblijfsvergunning te verlengen.
      Maar wij doen boodschappen in België, gaan er naar de kerk, trouwen daar en worden er begraven. Alleen water en gas komen uit Nederland. Maar het afvalwater gaat gewoon weer naar België ’.

Paardenmelkerij


Hek met plas


Merkske


Het riviertje ‘t Merkske vormt vrijwel overal de grens tussen Nederland en België .

      Je kunt daar aardige wandelingen maken.

Castelhoeve


Bij de Castelhoeve kun je aan het eind van de tocht op het terras een consumptie gebruiken. Er is aan Het Groeske trouwens ook een bed & breakfast onder de naam Castel Suite.


Klik HIER voor alle Geo-Trivia

 


GEO-TRIVIA (19)


Gezocht: Meest noordelijke plaats op ons vasteland

Gevonden: Valom Groningen

In juni 2011 schreef ik over dit gehucht het volgende stukje:


DE MEEST NOORDELIJKE PLEK OP ONS VASTELAND

Noordelijkste nederzetting

Het gehucht Valom in Groningen is de meest noordelijke nederzetting van het Nederlandse vasteland.
      (De Waddeneilanden tellen we even niet mee)  
Mijn vriend Henk Weltevreden (Te gast 17) heeft er met zijn GPS veel werk van gemaakt.
      Maar nu weet hij het zeker.
En hier ligt dus ook het meest noordelijk gelegen huis.

Coöordinaten:  Noorderbreedte: 53º 26’ 45.4’’
                              Oosterlengte: 006º 42’ 37.4’’

 Het is klein: Valom.
     
Zo klein dat het in de vuistdikke Bosatlas van Nederland niet voorkomt.

Maar ja: aan die Atlas mankeert wel meer.

Zie:  Bosatlas van Nederland (Aardrijkskunde 9)  

                                          

Vriendelijke mensen

We zijn er even langs geweest. Vriendelijke mensen daar.
      Het is er goed wonen.

In 1877 waren er drie huizen in aanbouw. Die vielen om tijdens een stormvloed.
     
Sinds die tijd heet het gehucht: Valom.
Het ligt in de Uithuizerpolder; gemeente Eemsmond. Boodschappen doen in Roodeschool of Uithuizermeden.

Noordelijkste pad (Met wakende hond)

Noordelijkste huis

 

Klik HIER voor alle Geo-Trivia

 

 

GEO-TRIVIA (18)


Gezocht: Fictieve Plekken in atlassen, op kaarten en mappen

Gevonden: San Serriffe, Agloe, Argleton en Sandy Island 


San Serriffe; Puntkomma eilanden

 

Ik ontving deze kaart van mijn oud VPRO-collega Wim Bloemendaal.
      San Serriffe. Twee eilanden in de Indische Oceaan ergens tussen de Seychellen en de Malediven. Ik had er nog nooit van gehoord. Dat was in eerste instantie vreemd. Grote eilanden met twee internationale luchthavens, highways, olievelden en bergen op het zuideiland van ruim 4.000 en zelfs bijna 6.500 meter hoog. Dat moest ik toch weten. Dit kon bijna niet waar zijn. Fantasie.
     
Dat werd bevestigd omdat Wim de kaart uit het boek ‘’Just my type’’ van Simon Garfield had gehaald. Een humoristisch en mooi geïllustreerd boek over letters en typografie. De letters op het Noordeiland zijn in kapitalen (upper caisse), terwijl de namen op het zuideiland alleen in kleine letters (lower caisse) worden geschreven. Clarendon, Bodoni en Erbar zijn lettertypes, een Pica-cursus volg je als je leert typen en Elrod is een verwijzing naar de Elrod Press. En als je goed oplet, zie je dat de eilanden in de vorm van een puntkomma liggen.
      Een grap dus. Inderdaad. Een 1-april-grap uit 1977 van de redactie van de Engelse Guardian. Zeven pagina’s vol informatie over de tienjarige onafhankelijkheid van San Serriffe. Bovendien om het nog geloofwaardiger te maken met advertenties van gerenommeerde en grote bedrijven.
      Veel mensen en zelfs diverse instanties tuinden erin. San Serriffe werd een begrip en de eilanden verschenen op diverse landkaarten en in commerciële atlassen.

Agloe: Verzonnen initialennaam

      

Spookplaatsen. Het is vaker vertoond. Neem het plaatsje Agloe in de staat New York USA. Overgenomen op kaarten en Google-maps. Een fictieve naam, die gevormd wordt door de initialen van Otto G. Lindberg en Ernest Alpers. Zij waren de makers van Esso-kaarten en hadden de naam verzonnen om plagiaat aan de kaak te kunnen stellen.


Iets dergelijks is mogelijk aan de hand met het plaatsje Argleton in he Engelse Lancashire. Daar schreef ik in januari 2010 het volgende stukje over.

SPOOKSTAD WORDT PELGRIMSOORD

Als je in Lancashire in het noorden van Engeland de boemeltrein neemt van Liverpool richting Preston moet je bij Ormskirk uitstappen. Vandaar is het nog een kwartiertje lopen naar Argleton. Steeds meer mensen doen dat want Argleton is een hype.
      Maar ja. Niemand komt aan want Argleton bestaat niet. Het komt alleen maar voor op Google-mappen.
      Hoe dat zo gekomen is, is niet geheel duidelijk, maar Argleton scoort op Internet inmiddels meer dan 250.000 hits. Omdat Google aangekondigd heeft om de naam te verwijderen is er zelfs een actiegroep ontstaan voor het behoud van de naam.

De kwestie werd voorzover ik heb kunnen nagaan het eerst beschreven in september 2008 door blogger Mike Nolan, een medewerker van de nabij gelegen Edge Hill University. Zijn collega Roy Bayfield maakte in februari vorig jaar een wandeling naar het spookgebied en legde dat in een humoristisch stuk met veel foto’s vast.
De lokale media gingen erover schrijven en in november vorig jaar verschenen verhalen over Argleton in de landelijke en zelfs internationale media. Ook de BBC besteedde er uitvoerig aandacht aan.

Internationale aandacht

Dialect of anagram?

Er werd veel gespeculeerd over de herkomst van de naam. De meest eenvoudige verklaring is de nabijheid van het stadje Aughton. Dat zou in het plaatselijk dialect worden uitgesproken als Ar-gh-ton. Een medewerker van Google zou dat verbasterd hebben tot Argleton.
      Andere mensen menen dat er opzet in het spel is. Een grapje. De naam zou een anagram zijn voor not real G (Google). Not large is een ander anagram.
      Prof. Danny Dorling , president van de Society of Cartographers ziet er overigens de humor niet van in en houdt het op een onschuldig foutje.

Dat foutje zou dan gemaakt moeten zijn door het Nederlandse bedrijf Tele Atlas , dat de leverancier is van de Google mappen.
     Dit bedrijf heeft diverse malen verklaard niet te weten waar de fout gemaakt is en zou hebben aangekondigd dat de naam Argleton verwijderd zal worden.
      Dat is overigens nog niet gebeurd.
Tot plezier van allerlei ondernemers en zakenlieden in de buurt, die wel blij zijn met dit nieuwe pelgrimsoord dat het komend voorjaar veel bezoekers verwacht.


Sandy Island; schim in de Koraalzee

       

En dan is er nog het Sandy Island. Dat verscheen in 1876 op een kaart. Een verkeerde waarneming van de bemanning van de walvisvaarder Velocity. Het eiland zou liggen in de Stille Zuidzee, ergens tussen Australië en Nieuw Caledonië. Het verscheen op vele kaarten, later op Google-maps en zelfs in de Times Atlas of the World. Het zou tot 2012 duren, voordat wetenschappers uit Nieuw-Zeeland maar eens op onderzoek uitgingen en ontdekten dat het eiland niet bestaat, maar dat de zee daar 1700 meter diep is.


Spokanië

       

Wim Bloemendaal wees mij verder nog op het bestaan van de eilandengroep Spokanië in de Atlantische Oceaan. Een zeer knap verzinsel uit 1960 van een twaalfjarig jongetje; Rolandt Tweehuysen. Hij verzon er zelfs een taal bij; het Spokaans. Plus een staatsgodsdienst: Ergynne.
     
Wim heeft hem destijds voor de televisie geïnterviewd en had zijn Traction Familiale bij die gelegenheid voorzien van een Spokaans kenteken.
Voorzover ik heb kunnen nagaan is de eilandengroep nooit opgenomen in commerciële atlassen.
     
Wel heeft het veel mensen ertoe aangezet om ook fictieve kaarten etc. te verzinnen. Er zijn zelfs verenigingen voor opgericht. Lekker een avondje kaarten maken.


Klik HIER voor alle Geo-Trivia 


Subcategorieën