Familie Giebels schaft provincies af

Op dezelfde dag dat Volkskrant ombudsvrouw Annieke Kranenberg een stukje schreef over de steeds meer toenemende verpersoonlijking van de journalistiek in Nederland, verscheen in diezelfde krant een humoristisch stuk van politiek redacteur Robert Giebels.
      Het ging over zijn vader, die –het was 1974- in het huisgezin aankondigde dat hij de provincies had afgeschaft. Op de eettafel vouwde hij de kaart van Nederland uit en wees zijn jonge kinderen aan, dat hij ons land had opgedeeld in 44 zogeheten Maxi-gemeentes.

      
Lambert Giebels was adjunct van de Rijksplanologische Dienst en zat tijdens de regering Den Uyl (1973-1977) in de Tweede Kamer voor de P.v.d.A. Hij deed daar Ruimtelijke Ordening. Daar kreeg hij aandacht voor zijn plan. Het kaartje verscheen in diverse kranten.
      En toen al keek ik er met aandacht naar. Dat deed ook minister van Binnenlandse Zaken Gaius De Gaay Fortman, die niet zo lang daarna aankondigde dat Nederland moest worden opgedeeld in 44 zogeheten bestuursrayons. En daarmee schafte ook hij de provincies af.
     
Toen de oppositie te kennen gaf niet zoveel voor dit plan te voelen kwam De Gaay Fortman tevoorschijn met een plan voor 24 mini-provincies.
Al die plannen hebben al die jaren tot niets geleid. In plaats van 11 provincies in 1974 (Flevoland was nog in ontwikkeling en is een blank gebied op de Giebels-kaart) zijn er nu 12. Maar er is volgens Robert Giebels hoop, want het aantal gemeentes neemt gestaag af. Van 1.000 na de tweede wereldoorlog tot 393 nu. Over een jaar of vijftig kunnen het er net zoveel zijn als het aantal provincies.

Laten we nog eens rustig naar de kaart kijken. Hoe doordacht was dit plan?
     
Ik kan het bij god niet ontdekken. De 44 maxi-gemeentes verschillen enorm. Zowel in grootte als inwonertal. Er zijn qua inwoneraantallen drie zeer grote regiogemeentes. Dat zijn nummer 5 (Amsterdam), nummer 12 (Rotterdam) en Eindhoven (nummer 39). Daarnaast zijn er onbeduidende regiogemeentes als Sneek (19), Winschoten (22), Winterswijk (30), Oss (38) en Sittard/Geleen (42).
Dat alles had natuurlijk heel anders gekund, zoals de Gaay Fortman zelf ook al aantoonde.

En dan nog iets over het artikel en het kaartje. De namen van de 44 maxi-gemeentes staan er niet bij. Dat was in 1974 ook al het geval. Teveel ruimte wellicht? Desinteresse?
     
Destijds heb ik 't kaartje uitgeknipt en nagegaan om welke gemeentes het ging. Die aantekeningen heb ik er nu weer bijgehaald.

Ik kom dan tot de volgende opsomming:
1. Den Helder 2. Alkmaar 3. Hoorn 4. Haarlem 5. Amsterdam 6. Hilversum 7. Utrecht 8. Amersfoort
9. Gouda/Zoetermeer 10. Leiden 11. Den Haag 12. Rotterdam 13. Dordrecht 14. Gorinchem
15. Middelburg/Vlissingen 16. Terneuzen/Oostburg 17. Roosendaal/Bergen op Zoom
18 Leeuwarden 19. Sneek 20. Drachten 21. Groningen 22. Winschoten 23. Emmen 24. Assen
25. Hoogeveen 26. Zwolle 27. Harderwijk 28. Apeldoorn 29. Enschede 30. Winterswijk 31. Arnhem
32. Ede 33. Tiel 34. Nijmegen 35. Breda 36. Tilburg 37. Den Bosch 38. Oss 39. Eindhoven 40. Venlo
41. Roermond 42. Sittard/Geleen 43. Heerlen 44. Maastricht.
Als je daar Flevoland aan toevoegt kom je van noord naar zuid op 45. Emmeloord 46. Lelystad en 47. Almere.

Maar je kunt er ook het volgende van maken:

1/2/3. Alkmaar 4/10. Haarlem/Leiden 5. Amsterdam 6/7/8. Utrecht 9/11. Den Haag 12. Rotterdam
13/14. Dordrecht 15 Middelburg/Vlissingen 16. Terneuzen/Oostburg 17. Roosendaal/Bergen op Zoom 18/19/20. Leeuwarden 21/22 Groningen 23/24 Assen 25/26 Zwolle 27/28 Apeldoorn 29 Enschede 30/31/32/33. Arnhem 34 Nijmegen 35. Breda 36. Tilburg 37/38 Den Bosch 39. Eindhoven
40/41 Venlo 42/43/44. Maastricht 45/46/47 Almere

Dat zijn er dan 25. Ik denk dat De Gaay Fortman destijds net zoiets gedaan heeft, maar dat kaartje heb ik niet.